Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

Монгол

нэр үгоноосон нэр[ˈmɔ̙ɴɢɞ̙̆ɮ]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Ази тивийн төвд орших, нэг сая таван зуун жаран зургаа аравны зургаан хавтгай дөрвөлжин километр квадрат (1.566.6 км2) талбай бүхий нутаг дэвсгэртэй, хоёр сая таван зуу гаруй мянган хүн амтай, парламентын засаглалтай, нүүдлийн мал аж ахуй голлон эрхэлдэг үндэстэн

Англи утга

  • оноосон нэрMongolia (ellipsis of Монгол улс (Mongol uls): a country in East Asia; capital: Улаанбаатар (Ulaanbaatar))

Нийлмэл үг

  • Монголын нэгдсэн төр — 1206 онд Онон голын хөвөөнд хуралдсан Их хуралдайгаас байгуулсан монголын феодалын нэгдсэн төр

  • монгол ард — а.Монгол улсын иргэд; б.эх орны дайны үед Гитлерийн германыг бут цохиход зориулж, Монголын ард түмний тусламжаар байгуул­сан сөнөөгч онгоцны салбар цуваа

  • монгол хэл — монгол үндэстний ярьдаг, Алтай язгуурын хэлний овогт багтдаг хэл

  • монгол үсэг — монголчуудын зохион хэрэглэж ирсэн уйгаржин монгол, дөрвөлжин, тод, соёмбо, вагиндра, шинэ үсэг зэрэг

  • тод монгол бичиг — Ойрадын Зая бандидийн 1648 онд зохиосон бичиг

  • уйгаржин монгол бичиг — эрт цагт Уйгаруудаас уламжлан авсан бичиг; хуучин монгол бичиг

  • шинэ монгол бичиг — кириллийн үсгээс уламжлан авсан бичиг; шинэ үсэг

  • монгол гэр — монгол үндэстний эсгий орон сууц, дугуй хэлбэртэй, барьж буулгахад хялбар

  • монгол дээл — монгол үндэстний гадуур хувцас

  • монгол гутал — хоншоор ээтэн, түрийтэй гутал

  • монгол наадам — а.эрт дээр үеэс уламжлан ирсэн олон төрлийн наадам тоглоомын ерөнхий нэр; б.эрийн гурван наадам; бөх, хурдан морины уралдаан, шагайн харваа

  • монгол архи — сүү, таргийг исгэн нэрсэн архи, шимийн архи

  • монгол зоос — монголчуудын гүйлгээнд хэрэглэдэг байсан мөнгөн тэмдэгт

  • монгол толбо — монгол хүүхдийн бүсэлхий, нуруу, заримдаа өгзөг, дал орчимд байдаг хөх мэнгэ, хөх толбо

  • монгол тоолол — арван хоёр жил болон таван махбодоор нэрлэгдэн тоологдох тоолол

  • монгол бүрээ — хөгжим. - дунд нь мод, захад нь гууль тавьж хийсэн, зэс амсар бугалгатай урт бүрээ

  • монгол адуу — амьт. - талын адуу, бие жижиг, хүч чадал их, тэсвэртэй, жилийн дөрвөн улиралд бэлчээрээр амьдарна

  • монгол азар — урга. - эмэгтэйчүүдийн өвчнийг эмчлэхэд хэрэглэдэг эмийн ургамал; улаан түлээ

  • монгол амуу — урга. - мөхлөг нь улаан хоногоос томхон, эрт боловсордог нэгэн зүйл тариа

  • монгол бүйлс — урга. - Монголын говь цөлийн үрээр үрждэг, ховор унаган ургамал

  • монгол догор — урга. - зүрх судасны өвчинд хэрэглэдэг эмийн ургамал; агар

  • монгол өвс — урга. - цагаалжийн төрлийн нэг зүйл өвс, үет монгол

  • монгол хундага — урга. - устаж болзошгүй нэлээд тархаж ургасан уна­ган ургамал; алтан хундага

  • монгол цай — урга. - хөвөн орой бүхий, сөд зэрэг цайны оронд уудаг өвсний зүйлийн нийт нэр

  • монгол далан хэлт — амьт. - янз далан хэлт чогчиготой адилхан болоод жигүүрийн дотор үе үе цагаан өрвөлөг бүхий нэг зүйл бялзуухай

Хэлц үг

  • монголоо алдах — монгол үндэснийхээ ёс заншлыг умартах

  • Жавар үзээгүй

  • Монгол гэж байдаггүй

  • Мандширийн (Манзуширийн) зохиолоор

  • Монгол (манай) нутгийн горимоор

  • Молор эрднийн эрдэм их

  • Монгол газрын жаргал их

  • Монгол гэрт модон багана түшиг болдог

  • Мунхаг үрд эцэг эх түшиг болдог

  • Монгол монгол монцогтой

  • Морин дээрээ янжууртай

  • Монгол монголдоо муу

  • Модон хүрз шавартаа муу

  • Монгол хүн амныхаа бэлгээрээ

  • Хятад хүн юмныхаа бэнээрээ

  • Монгол хүн баяжъя гэвэл ямаа тэжээнэ

  • Хятад хүн баяжъя гэвэл үрийн олс тарина

  • Монгол хүн билгээр

  • Төвд хүн номоор

  • Монгол хүн буянаар

  • Молор эрдэнэ гэрлээр

  • Монгол хүн бэлгээрээ

  • Наймаачин хүн бэнээрээ

  • Монгол хүн гартаа нүдтэй

  • Наймаач хүн гартаа хуягтай

  • Монгол хүн ёстой

  • Модон ширээ хөлтэй

  • Монгол хүн зоригтойдоо

  • Молор эрдэнэ гэрэлтэйдээ

  • Монгол хүн зоригтой

  • Молор эрдэнэ үнэтэй

  • Монгол хүн малаараа

  • Монгол гэр үүдээрээ

  • Монгол хүн морио магтана

  • Мужаан хүн хөрөөгөө магтана

  • Монгол хүн хүслээр

  • Тангад хүн шидээр

  • Монгол хүн хядалгүй бол хутгаа билүүднэ

  • Хятад хүн хядалгүй бол бөөсөө ална

  • Монгол хүн малын хүч

  • … болон өөр 7

Зүйр цэцэн үг

  • Монгол хүн морио магтана

  • Мужаан хүн хөрөөгөө магтана

  • Монгол хүн бэлгээрээ

Товчилсон үг

  • АМСТ — Америкийн Монгол Судлалын Төв

  • АХМБХЯБХК — Албан Хэргийг Монгол Бичгээр Хөтлөн Явуулах Бэлтгэлийг Хангах Комисс

  • БНМАУ — Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс

  • БНМАУ-ын — СнЗ Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын Зөвлөл

  • ДМТОЗТ — Дэлхийн Монгол Туургатан Оюутан Залуучуудын Төв

  • ИМДС — Их Монгол Дээд Сургууль

  • ИМУ — Их Монгол Улс

  • МАА — Монгол Ардын Арми

  • МААААУГ — Монгол Ардын Армийн Арын Албыг Удирдах Газар

  • МАААТУГ — Монгол Ардын Армийн Ар Талыг Удирдах Газар

  • МААДБА — Монгол Ардын Армийн Дуу Бүжгийн Ансамбль

  • МААДБЧ — Монгол Ардын Армийн Дуу Бүжгийн Чуулга

  • МААЖШ — Монгол Ардын Армийн Жанжин Штаб

  • МААЗ — Монгол Ардын Аман Зохиол

  • МААЗДБ — Монгол Ардын Аман Зохиолын Дээж Бичиг [ном]

  • МААУГ — Монгол Ардын Армийн Утасны Газар

  • МААУТГ — Монгол Ардын Армийн Улс Төрийн Газар

  • МАГНН — Монгол, Ардчилсан Германы Найрамдлын Нийгэмлэг

  • МАД — Монгол Ардын Дуу

  • МАЖЦ — Монгол Ардын Журамт Цэрэг

  • МАК — “Монгол Алт” Корпораци

  • МАМХ — Монгол Авто Мастеруудын Холбоо

  • МАН — Монгол, Австралийн Нийгэмлэг

  • МАНН — Монгол, Албанийн Найрамдлын Нийгэмлэг

  • МАНТХ — Монгол Ардын Намын Төв Хороо

  • МАСН — Монгол, Америкийн Соёлын Нийгэмлэг

  • МАСНН — Монгол, Ардчилсан Солонгосын Найрамдлын Нийгэмлэг

  • МАУ — Монгол Анагаах Ухаан

  • МАҮХ — Монгол Ардын Үндэсний Хувьсгал

  • МАХ — Монгол Ардын Хувьсгал

  • МАХА — Монгол Ардын Хувьсгалт Арми

  • МАХМ — Монгол Ардын Хувьсгалын Музей

  • МАХН — Монгол Ардчилсан Хөдөлгөөний Нам

  • МАХНТХ — Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хороо

  • МАХНТХУТТ — Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны Улс Төрийн Товчоо

  • МАХНТХХЭГ — Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны Хэрэг Эрхлэх Газар

  • МАХТХ — Монгол Ардын Харилцан Туслалцах Хоршоо

  • МАХЦ — Монгол Ардын Хувьсгалт Цэрэг

  • МАЦ — Монгол Ардын Цэрэг

  • МБ — Монгол Банк

  • … болон өөр 167

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ (mongɣul, “the Mongols”), from Middle Mongol ᠮᠣᠩᠬᠤᠯ (mongqul, “the Mongols”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.