аалз

нэр үг/ˈaːɮt͡s/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
амьтанШүлсээрээ өөш тор сүлжин хэрж, түүгээрээ шавж барьж иддэг, үерхэг найман хөлтэй, найман нүдтэй үет шавж.

Англи утга

нэр үгspider

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	аалз
Харьяалахын тийн	аалзныW
Заахын тийн	аалзыгW
Өгөх орших тийн	аалзандW
Гарахын тийн	аалзнаасW
Үйлдэхийн тийн	аалзаарW
Хамтрахын тийн	аалзтайW
Чиглэхийн тийн	аалз руу
Олон тоо	аалзнуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

аалз судлал — ш.у. - аалз хэлбэртэнг судалдаг салбар шинжлэх ухаан
аалз хэлбэртэн — био. - үет хөлтний хүрээний аалз хэлбэртний ангид багтах олон төрөл зүйл амьтан

Хэлц үг

бээрсэн аалз шиг — аливаа үйл бүтээхдээ маш удаан болхи
аалзны мөрөөр арав хонох, хорхойн мөрөөр хорь хонох — аливаа амар бүтэх хялбархан ажилд ихээхэн цаг хүч зарах, хэт удаан хийх гэсэн санаа
Манай энэ зам ангийнхан хэдэн км газар шинэ зам тавих гэж аалзны мөрөөр арав хонож, хорхойн мөрөөр хорь хоноцгоох юм.
аалзны зулзага эхээ санах — санах гээд занах
Олон хатад нь бүгдээр их л айлдаж, Ванчиг ханаа хүзүүг тэврэх нь тэвэрч, гарыг барих нь барьж, өвдгийг нь дарах нь дарж, хөлийг татах нь татаж, аалзны зулзага эхээ санасан мэт Ванчиг ханыг зууран ширэлдэж... (Инжаннаши, Хөх судар).
↑ бээрсэн аалз шиг
Аалз шиг арваганаж
Хорхой шиг хортолзох

Зүйр цэцэн үг

Аалз шиг арваганаж
Хорхой шиг хотолзох

Үгийн гарал

From Middle Mongol ᠠᠭᠠᠯᠵᠢᠨ (aɣalǰin), from Proto-Mongolic *haxaljïn.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.