айраг

нэр үг/ˈai̯rak/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠠᠶᠢᠷᠠᠭ

Тайлбар

нэр үг

1.
Гүүний сүүг хөрөнгөлөн исгэсэн ундаа

Англи утга

нэр үгkoumiss (a popular Mongolian drink made from fermented mare’s milk).

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	айраг
Харьяалахын тийн	айргийн
Заахын тийн	айргийг
Өгөх орших тийн	айрагд
Гарахын тийн	айргаас
Үйлдэхийн тийн	айргаар
Хамтрахын тийн	айрагтай
Чиглэхийн тийн	айраг руу
Олон тоо	айргууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

айраг бүлэх — хөхүүр, саванд буй айргийг бүлүүрээр цохилон хутгах
айраг исгэх — айраг хийх
айргийн бүлүүр — айраг бүлж исгэхэд хэрэглэх урт иштэй, гурваас дөрвөн нүх бүхий дугуй модон хэрэгсэл
айргийн хөхүүр — айраг хийх, хараа бүхий томхон ширэн сав
шар айраг — пиво
айргийн тав — хурдан морины уралдаанд эхэнд давхиж ирсэн таван морь

Хэлц үг

Азарга унасан хүн довтломтгой
Айраг уусан хүн хэхрэмтгий
Айраг бүлбэл тос унадаг
Авир сөрвөл цус унадаг
Алим жимс амтан дээрээ
Айраг тараг сүүн дээрээ
Архи муу ч гэсэн уснаас дээр
Айраг цэгээ ч гэсэн цайнаас дээр
Аяга гэж таваг
Айраг гэж ус

Хоршоо үг

архи/архи айраг — цэгээ болон сархад
айраг исэг — айраг
айраг сархад — сархад ундаа
айраг цэгээ — айраг
айраг/айраг тараг — исгэж, бүрж болгосон ундаа

Үгийн гарал

Inherited from Proto-Mongolic *ayïrag, itself borrowed from Proto-Turkic *ayran (“airan”) (see there for more), via the intermediary Proto-Oghur *ayraɣ.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.