Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

ард

нэр үгдайвар үг/ˈart/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠠᠷᠠᠳ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    хуучир. Харц олон
  2. 2.
    Иргэн, хувь хүн
  3. 3.
    Олон түмэн, ард түмэн
IIдайвар үг
  1. 1.
    Ар талд, цаад талд, хойд талд
нэр үг
  1. 1.
    ерөнхий хүмүүс /ихэвчлэн олон тооны/
дайвар үг
  1. 1.
    ар талд эсвэл хойно
    • Жилл тэмээ унаж ирсний дараа

Англи утга

  • нэр үгpeople; folk
  • нэр үгdative-locative singular of ар (ar)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнард
Харьяалахын тийнардынW
Заахын тийнардыгW
Өгөх орших тийнардадW
Гарахын тийнардаасW
Үйлдэхийн тийнардаарW
Хамтрахын тийнардтайW
Чиглэхийн тийнард руу
Олон тооардуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • харц ард — угсаа сурвалжгүй ядуу олон

  • ард аймаг — хуучир. - угсаатан, овогтон, ястан

  • зарц ард — бусдад зарагддаг хүн

  • малчин ард — мал малладаг хүн

  • ард хүн — иргэн

  • энгийн ард — язгуур угсаа, хэргэм зэрэггүй жирийн хүн

  • ардын аман зохиол — аман зохиолын ерөнхий нэр

  • ардын билиг зүй — олон түмний авьяас чадварыг илтгэсэн ардын урлаг

  • ардын бүжиг — ард түмний дунд өнө эртнээс уламжлагдан ирсэн хөдөлгөөний урлаг

  • ардын засаглал — Монгол улсын төрийн байгууламжийн нэг хэлбэр

  • ардын эмнэлэг — эмийн ургамал, бариа засал голлон эмчилгээндээ хэрэглэдэг дорнын уламжлалт анагаах ухааны салбар

  • ард нуугдах — ар талд нуугдах

  • ард орох — хойно орох

  • ард нь гарах — а.юмны ар талд гарах; б.шилж. эхэлсэн ажил үйлсийг амжилттай дуусгах

Хэлц үг

  • хүний ард орох — а.хүний ард нуугдах; б.хүмүүсээс хоцрох

  • ард [нь] гарах — эхэлсэн ажил үйлсийг амжилттай дуусгах

    Эхэлсэн ажлынхаа ард гарна гэдэг нэг баяр баясгалан.

  • ардаа гарах — буянаа гөвөх

    Амны хишиг нь ардаа гарах.

  • ардаа хаях — хамт гүйж яваа хүн амьтан бусдаасаа урьдах, түрүүлэх

    Гуу жалга, даваа гүвээнүүдийг ардаа хаясаар л байжээ. Биеийн тэнхэл барагдахын хэрээр бодон сэтгэх тагжирч зөвхөн газар унахгүйг л хичээнэ (Д.Намдаг, Цаг төрийн үймээн).

  • ардаа шархтай — зориггүй

    Сайн эр урдаа шархтай, муу эр ардаа шархтай.

  • ардаа яртай — муу үр дагавартай

    Муу хүн ардаа яртай.

  • ард урд нь бөнжигнөх — долигонох, бялдуучлах

    Даргынхаа ард урд нь бөнжигнөж байж, Төмөрхүү ээлжийн амралтаа урьдчилан авахаар болжээ.

  • ↑ хүний ард орох

  • Алтан дэлхийг нар гийгүүлдэг

  • Ард амьтныг эрдэм гийгүүлдэг

  • Алтан нар унтрахгүй

  • Ард олон нугарахгүй

  • Аманд хийх идээ

  • Ард нөмрөх хувцас

  • Амбан ноён гал тавьж болохоос биш

  • Ард олон дэн асааж болохгүй

  • Араанд нь алт

  • Ард нь хутга

  • Арганд нь алт

  • Ард гарч адуу туусангүй

  • Харьд очиж хавирга шаасангүй

  • Ард нь гарч алга тосох

  • Урд нь гарч уруул унжийлгах

  • Ард олон наашаа

  • Амин гол (хувь) цаашаа

  • Ард түмэнд мөхөл байдаггүй

  • Ажил тэмцэлд хязгаар байдаггүй

  • Аз жаргалд төгсгөл байдаггүй

  • Аж амьдралд дуусгал байдаггүй

  • Ард хүн араатан болох

  • Айлчин хүн цэцэн болох

  • Ард хүчтэй

  • Ажил бүтэмжтэй

  • Ард цас орвол арилахад бэрх

  • Алтан гадас муруйвал залахад бэрх

  • Ариун усаар угаавал хиргүй

  • Ард олноор ярилцвал гэмгүй

  • Ноёд мухардвал дээрэм болно

  • Ард мухардвал бадарчин болно

  • Ноён гэдийнэ

  • … болон өөр 5

Хоршоо үг

  • албат/албат ард — харьяат иргэд

  • ард иргэд — олон иргэд

  • ард олон — түмэн олон

  • ард түмэн — ард олон, улсын иргэд

Товчилсон үг

  • АААТЭСН — Ази, Африкийн Ард Түмний Эв Санааны Нэгдэл

  • АААТЭСНБ — Ази, Африкийн Ард Түмний Эв Санааны Нэгдлийн Байгууллага

  • АААТЭСНМХ — Ази, Африкийн Ард Түмний Эв Санааны Нэгдлийн Монголын Холбоо

  • ААТИ — Азийн Ард Түмний Институт

  • АЙАУ — Ардчилсан Йемен Ард Улс

  • АТН — Ард Түмний Нам

  • АТОЗ — Ард Түмний Онцгой Зөвлөл

  • БАТ — Бүх Ард Түмэн

  • БАТЭНХ — Бүх Ард Түмний Эв Нэгдлийн Холбоо

  • БНАААУ — Бүгд Найрамдах Ардчилсан Алжир Ард Улс

  • БНААУ — Бүгд Найрамдах Албани Ард Улс

  • БНАЙАУ — Бүгд Найрамдах Ардчилсан Йемен Ард Улс

  • БНАЛАУ — Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос Ард Улс

  • БНАСАУ — Бүгд Найрамдах Ардчилсан Солонгос Ард Улс

  • БНАЭАУ — Бүгд Найрамдах Ардчилсан Эфиоп Ард Улс

  • БНБАУ — Бүгд Найрамдах Бангладеш Ард Улс

  • БНВАУ — Бүгд Найрамдах Вьетнам Ард Улс

  • БНЙАУ — Бүгд Найрамдах Йемен Ард Улс

  • БНКАУ — Бүгд Найрамдах Кампучи Ард Улс

  • БНМАУ — Бүгд Найрамдах Мозамбик Ард Улс

  • БНМАУ-ын — СнЗ Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын Сайд нарын Зөвлөл

  • БНӨЙАУ — Бүгд Найрамдах Өмнөд Йемен Ард Улс

  • БНПАУ — Бүгд Найрамдах Польш Ард Улс

  • БНРАУ — Бүгд Найрамдах Румын Ард Улс

  • БНСААУ — Бүгд Найрамдах Социалист Албани Ард Улс

  • БНСАУ — Бүгд Найрамдах Сомали Ард Улс

  • БНУАУ — Бүгд Найрамдах Унгар Ард Улс

  • БНХАУ — Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улс

  • БНХЮАУ — Бүгд Найрамдах Холбооны Югослав Ард Улс

  • КАТН — Коста-рикийн Ард Түмний Нам

  • МАТМХ — Мексикийн Ард Түмний Марксист Холбоо

  • МАТН — Мексикийн Ард Түмний Нам

  • МАТЧФ — Мозамбикийн Ард Түмний Чөлөөлөх Фронт

  • МБАТ — Монголын Бүх Ард Түмэн

  • МБАТС — Монголын Бүх Ард Түмний Спартакиад

  • МБАТЭНХ — Монголын Бүх Ард Түмний Эв Нэгдлийн Холбоо

  • МНР — МНР (Монгольская Народная Республика) [Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс]

  • МТТХАТХ — Монголын Тусгаар Тогтнолыг Хамгаалах Ард Түмний Холбоо

  • МУАТНХ — Монгол Улсын Ард Түмний Нэгдсэн Холбоо

Үгийн гарал

Mongolian Cyrillic ᠠᠷᠠᠳ (arad) ард (ard) From Classical Mongolian ᠠᠷᠠᠳ (arad), from Middle Mongol [Term?], Proto-Mongolic *harad (plural of *haran).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.