бадар

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
ургамалТом шар навчтай, өндөр ургадаг мөнх ногоон тураг мод, арван нэгдүгээр сараас долоон сар хүртэл тасралтгүй үр жимс өгдөг бөгөөд далаас далан таван жил наслаад хатдаг;
2.
ургамалМөн модны навч, навчаар нь хийсэн зүйл
3.
ургамалМөн модны үр жимс; энэ нь дугуй, зууван хэлбэртэй, шаргал хүрэн өнгөтэй хальсыг нь дээрээс харвал найман талт гүдгэр хэсгүүдтэй зөгийн сархинаг шиг, боловсорч гүйцээгүй жимсний зөөлөн эд нь шаргал цагаан өнгөтэй хатуу, боловсорсон үедээ зуурсан гурил шиг байдаг.

IIнэр үг

1.
бадар шар урга. (үндсийг нь шороонд суулгалгүйгээр хүүш газарт өлгөн, ус цайгаар ширвэн шимтүүлбээс өөрөө иш навч ургаж цэцэглэнэ; салхины чагирим цэцэг).

IIIнэр үг

1.
бадар цэцэг урга. (модны ишийг түшин ургадаг, салхины чагирим цэцэгтэй адил, уул хаданд ургах өнгө шаргалдуу цагаан нэгэн зүйл цэцэг).

IVнэр үг

1.
бадар хээ (бадар цэцэгтэй төстэй нэгэн зүйл хээ угалз).

Vнэр үг

1.
хуучир. Тойдын дусал гуйх нэгэн зүйл аяга
2.
шилжсэн утгаБусдаас эд юм хүсэх гуйлга

VIнэр үг

1.
бадар галав (одоо үе, өнөө үе, сайн галав).
2.
VIIбадар бүдэр/бүдэр бадар хорш. (хүн, амьтны торж бүдрэн, энд тэнд гишгэлэн явах байдал).

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	бадар
Харьяалахын тийн	бадрын
Заахын тийн	бадрыг
Өгөх орших тийн	бадарт
Гарахын тийн	бадраас
Үйлдэхийн тийн	бадраар
Хамтрахын тийн	бадартай
Чиглэхийн тийн	бадар луу
Олон тоо	бадрууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бадар дэвүүр — бадрын навчаар хийсэн дэвүүр
бадар судар — бадрын навчин дээр бичсэн судар
бадар аяга — амсар хомбогор, суурь дээшээ сарвагар хэлбэртэй, хаан өндөг мэт дугаригдуу зууван, бат бөх эдэлгээтэй, шавар төмрийн аль нэгээр хийсэн, хэрээний нүд мэт хар өнгөтэй
алтан бадар — бадар аяганы хүндэтгэл
бадар барих — гуйлга гуйх, юм гуйх

Зүйр цэцэн үг

Бадар барьсан ч шиг

Хоршоо үг

бүдэр/бүдэр бадар — хүн, амьтны торж бүдрэн, энд тэнд гишгэлэн явах байдал

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.