Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

бал

нэр үгтэмдэг нэр/ˈpaɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Цэцгийн шүүсээр зөгийн боловсруулах чихэр амттай өтгөн зүйл
IIнэр үг
  1. 1.
    Нүүрстөрөгчийн нэгэн янзын эрдэс, харандаа, гал даах сав зэргийг хийнэ
IIIнэр үг
  1. 1.
    Тугалга, зэс мэтийн төмөрлөгийг юманд хавиран үрэхэд гарах будаг
  2. 2.
    Зэс, төмөр мэтээс юманд орж, шингэх амт
IVнэр үг
  1. 1.
    бал балбалах (хүүхэд анх хөлд орох үедээ тогтож ядан зогсох).
Vнэр үг
  1. 1.
    бал бул хорш. (хааш яаш).
VIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Хүчирхэг, эрэлхэг, бат бэх.
  2. 2.
    VII нэрСогтох, зөнөглөх зэрэг шалтгаанаас болж ухаан мэдрэл алдрах, самуурах
  3. 3.
    VII нэрБалаг болох
  4. 4.
    VIIIбал мод урга. (харвар балуу мод шиг иш бүхий, нүцгэн ховлын адил навчтай мод; агар, зуун наст).

Англи утга

  • нэр үгhoney
  • нэр үгballpoint pen

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнбал
Харьяалахын тийнбалын
Заахын тийнбалыг
Өгөх орших тийнбалд
Гарахын тийнбалаас
Үйлдэхийн тийнбалаар
Хамтрахын тийнбалтай
Чиглэхийн тийнбал луу
Олон тообалууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • зөгийн бал — зөгийн боловсруулсан амтат зүйл

  • цэцгийн бал — цэцгийн шүүсээр зөгийн боловсруулсан амтат зүйл

  • бал сар — а.сүүн сар; б.шилж. хуримын өдрөөс эхлэн хамтдаа байх нэг сарын хугацаа

  • бал харандаа — энгийн харандаа

  • бал чулуу — харандаа хийх чулуу

  • үзгэн бал — нүүрстөрөгч бүхий бэхээр бичих харандаа

  • зэсийн бал — зэсийн будаг

  • тугалганы бал — тугалганы будаг

  • бал амтагдах — төмрийн бал амтагдах

  • бал болох — зөнөглөх

  • хал бал болох — балаг төвөг болох

Хэлц үг

  • бал үмхүүлэх — яльгүй юмаар баярлуулах

  • бал хоншоорлох — сайхан үг хэлэх

    Хийсэн бүтээсэн зүйл гэж үгүй бал хоншоорлоод л сууж байх юм. Хийж байгаа нь биш юмаа гэхэд хэлж байгаа нь ерөөлтэй сайхан юм даа.

  • Баас атгасан хүн гар угаана

  • Бал барьсан хүн гар долооно

  • Бал баривал гараа долооно

  • Баас баривал гараа угаана

  • Бал үзвэл будаагаа хаях

  • Баяныг үзвэл үгээгүйгээ хаях

  • Сайн бэр

  • Өрхөөр гийсэн нар мэт

  • Үүдээр орсон сар мэт

  • Өөрөө ургасан жимс мэт

  • Бал чихэр овоолсон мэт

  • Муу бэр

  • Ад тотгор нэмэх

  • Эд мал барагдах

  • Унгас ноос хийсч

  • Тэмээ туйлсан мэт

Зүйр цэцэн үг

  • Бал үзвэл будаагаа хаях

  • Баяныг үзвэл үгээгүйгээ хаях

Хоршоо үг

  • бал бурам — чихэрлэг, амтат идээ

  • бал зэв — төмөрлөг устай урвалд ороход ялгарах зүйл

  • бал бул — хааш яаш

  • хал бал — гэм хор, хор хөнөөл, уршиг балаг

Товчилсон үг

  • СББ — Спирт, Бал Бурам

  • СББК — “Спирт, Бал Бурам” Комбинат

  • СББХК — “Спирт, Бал Бурам” Хувьцаат Компани

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *bal, from Proto-Turkic *bal. Compare Dongxiang ban, Turkish bal.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.