босоо

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

тэмдэг нэр

1.
Дээрээс доош шулуун эгц
2.
Шовгор
3.
шилжсэн утгаБарилдаад унадаггүй, ойчдоггүй, өвдөг шороодож үзээгүй
4.
шилжсэн утгаДийлдэшгүй, дарагдашгүй, ид шидтэй
5.
Босоогоор

Ойролцоо үг

босоо байдал шударга байдал

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	босоо
Харьяалахын тийн	босоогийн
Заахын тийн	босоог
Өгөх орших тийн	босоод
Гарахын тийн	босоогоос
Үйлдэхийн тийн	босоогоор
Хамтрахын тийн	босоотой
Чиглэхийн тийн	босоо руу
Олон тоо	босоогууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

босоо хүн — а.зогсож буй хүн; б.ноён нуруутай, шантардаггүй хүн
босоо алд — хагас алд
босоо бүслүүр — уулыг хөрс ургамлын байдлаар нь хуваан ангилсан байдал
босоо бухал — шовгор бухал
босоо бөх — өвдөг шороодож үзээгүй бөх
босоо ороолон — а.хүний хүүрт оршиж амилсан чөтгөр; б.шилж. маш элдэвтэй зальхай этгээд; дийлдэшгүй; в.зүс буруулан оргосон хүн
босоо буух — босоогоороо буух

Хэлц үг

босоо хүний борвин дээгүүр, суугаа хүний суган доогуур — а.машид хүндэтгэсний тэмдэг болгож ихэд мэхийн ёслох; б.хүний энд тэнд гаран гүйж ажлаа амжуулах байдал, маш овжин загнах нь
босоо ороолон — юу бүхнийг чаддаг ороо жороо яриатай хүн, дийлдэшгүй, дарагдашгүй, ид шидтэй маш элдэвтэй зальхай этгээд
Энэ чинь хүн биш ёстой босоо ороолон гэгч байна. (Ж.Дамдин, Миний монгол).
Муу дур нь хүрвэл тахиж байгаа бурханаа босоо ороолон болгодог, сайн дур нь хүрвэл хүн алсан яргачинг бурхан болгодог (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).
Богино дөрөө
Босоо жолоогоор
Босоо гийчнийг зочлоход бэрх
Бусгадаг морийг жүчээлэхэд бэрх
Босоо хүний борвин доогуур
Суугаа хүний суган доогуур

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.