бөөс

нэр үг/poːs/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠪᠥᠭᠡᠰᠦ

Тайлбар

нэр үг

1.
#амьтХүн, амьтны цусыг сорж амьдрах далавчгүй жижиг шавж
2.
#амьтшилжсэн утгаДаавууны утас бөөмнөрсөн нь.

Англи утга

нэр үгlouse

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	бөөс
Харьяалахын тийн	бөөсний
Заахын тийн	бөөсийг
Өгөх орших тийн	бөөсөнд
Гарахын тийн	бөөснөөс
Үйлдэхийн тийн	бөөсөөр
Хамтрахын тийн	бөөстэй
Чиглэхийн тийн	бөөс рүү
Олон тоо	бөөснүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

бөөсний өвчин — бөөсөөр дамжин халдварлах өвчин
нохой бөөс — амьт. - цус сорж амьдардаг, дэвхэрч үсчдэг жижигхэн шимэгч шавж
бөөсөн төдий — өчүүхэн

Хэлц үг

бөөсийг нь түүх — мууг нь ялгах
бөөсөнд хутга барих — жижиг өчүүхэн юманд сүр болох, сүржигнэх
Ганц үхэр төхөөрөхийн төлөө бөөн ажил болоод хүн, амьтан дуудаж цуглуулаад сүр бадраачихсан байх юм. Бөөсөнд хутга барина гэдэг шүү юм болох нээ.
↑ батганад сэлэм хугалж бөөсөнд хутга гаргах
↑ түрийний бөөс малгайд гарах
Бөө лам хоёр төрөл нь нэг
Бөөс хуурс хоёр удам нэг
Бөөс арвидвал хазахыг мэдэхгүй
Өр арвидвал өгөхийг мэдэхгүй
Өр арвин бол өгөхийг мэдэхгүй
Бөөс арвин бол хазахыг мэдэхгүй
Өр ихт айхгүй
Бөөс ихт загатнахгүй

Зүйр цэцэн үг

Бөөсөнд хутга
Бөлдгөнд жад
Бөөсөн чинээ юмыг олж үзээд
Тэмээн чинээ юмыг олж үзэхгүй

Хоршоо үг

бөөс хуурс — хүн, амьтныг шимэгчлэн амьдрах шавж, түүний өндөг

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *böxesün, perhaps from or otherwise related to Proto-Turkic *bȫg (“wolf-spider”). Compare Dongxiang bosun, Bashkir бөйө (böyö).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.