Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

гахай

нэр үг/ɢa.χæː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    амьт. Элдэв идэшт, хэвдэггүй, Еврази, Африкт тархмал, олон зүйлтэй, тэжээвэр нь дэлхий даяар тарсан том биет дэлэнт амьтан
  2. 2.
    зурхайСарны зурхайн арван хоёр эрхтний сүүлчийнх буюу арван хоёрдугаар
  3. 3.
    шилжсэн утгаБохир, заваан
  4. 4.
    шилжсэн утгаХовдог, идэмхий.
IIнэр үг
  1. 1.
    Адууны туурайны улны дотор талын гурвалжин хэсэг; хэдрэм
IIIнэр үг
  1. 1.
    тоглоомЖижигхэн тайрдас модыг өрж тавиад, тусгай модоор онож унагах тоглоом наадам
IVнэр үг
  1. 1.
    гахай харцгай амьт. (хошуу улаан, хоолойн доод этгээд цагаан нэг зүйл бялзуухай).
Vнэр үг
  1. 1.
    Тэрэгний тэнхлэгийг тогтоох цүү.
VIнэр үг
  1. 1.
    гахай эм урга. (иш нарийн, салаа үлэмж, хөх навчтай өвс).
  2. 2.
    VII нэрэтгээдГанзагын наймаачдын бараагаа хийж зөөдөг томоохон хэмжээний сав, цүнх

Ойролцоо үг

кегел

Англи утга

  • нэр үгpig

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнгахай
Харьяалахын тийнгахайнW
Заахын тийнгахайгW
Өгөх орших тийнгахайдW
Гарахын тийнгахайгаасW
Үйлдэхийн тийнгахайгаарW
Хамтрахын тийнгахайтайW
Чиглэхийн тийнгахай руу
Олон тоогахайнуудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гахайн сор — гахайн ширүүн, урт шулуун үс

  • гахайн сур — гахайн арьсан сур

  • гахайн торой — гахайн үр төл

  • гахайн үзмэрч — гахайн толгойгоор мэргэлдэг хүн

  • бодон гахай — нас гүйцсэн эр гахай

  • гахай хавдар — анагаах. - эрүү шанаан тус газар хавддаг халдварт өвчин

  • гахайн сүүл — урга. - ус намагтай газар буюу гол горхины усан дотор ургадаг олон наст ургамал

  • гахайн чих — урга. - гуу жалга, элсэрхэг чийгтэй хөрсөнд ороож ургадаг, зүрхэн буюу дугариг хэлбэрийн навчтай өвс

  • гахай жил — сарны тооллын арван хоёр жилийн арван хоёрдугаарх нь

  • гахай сар — өвлийн тэргүүн сарын

  • гахай өдөр — гахай эзэлсэн өдөр

  • гахай цаг — шөнийн 21.4023.40 цагийг дуусталх үе

  • гахай шиг амьтан — а.бохир, заваан; б.ховдог, идэмхий

  • гахай засах — өөлөх

  • гахай өөлөх — адууны турууны улны дотор гурвалжинг өөлөх

  • гахай нурамлах — чийгтэй ширэг газар удаан чөдөрлөсөн морины гахай дэвтэж сунасныг хурц хутгаар өөлж засаад, халуун нурман дээр гишгүүлэх

  • гахай түрэх — адууны туурайн хэдрэм түрж ургаад газар тулж доголгох

  • гахай сөхөх — адууны туурайн өвчнийг эмчлэх арга

  • гахай цохих — гахай тоглоомоор наадах

  • гахай чирэх — томоохон сав чирэх

Хэлц үг

  • нохой гахайдаа хүрэх — зад хэрэлдэх

  • гахай зөөх — наймаа хийх

    Эрээн Нарантуул хоёрын хооронд таван жил гахай зөөгөөд олсон хэдээрээ энэ машиныг авлаа.

  • гахай явган, нохой нүцгэн — явгарч мухардах, унаагүй болох

    Одоо яадаг билээ. Хүний газар, гүнгийн нутагт гахай явган, нохой нүцгэн хаа очих билээ гэж Долгор уйлан нулимс нь хацрыг нь даган урсав (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • ↑ нохой гахайдаа хүрэх

  • ↑ тохой тойрч, гахай ногтлох

  • Газар дуулаг

  • Гахай чагнаг

  • Газар санаатай

  • Гахай дотортой

  • Газрын сүрийг

  • Гахай дардаг

  • Гай газар доороос

  • Гахай модон дотроос

  • Гахай шахирийн доороос

  • Гар мухар

  • Гахай явган

  • Гахай адил таргалсан ч идэхээс уйдсан хүнгүй

  • Газар даахгүй баяжсан ч олохоос уйдсан хүнгүй

  • Гахай барихад бугуйл хэрэгтэй

  • Газар хагалахад анжис хэрэгтэй

  • Гахай барихад гох хэрэгтэй

  • Газар хагалахад гоотуу хэрэгтэй

  • Гахай тэнгэр хардаггүй

  • Гай зовлон мэддэггүй

  • Гахай тэнгэрийн царай хардаггүй

  • Хулгайч хүний нүүр хардаггүй

  • Гахай унтахдаа

  • Нохой идэхдээ

  • Гахай хадарсан газарт

  • Ганцаараа битгий яв

  • Гахай хариулсан хүн

  • Уураа бардаг

  • Гахай хэдий таргалавч арьсны гадна таргалахгүй

  • Нохой сандарвал хэрэм харайна

  • Гахай сандарвал хэрэм түлхэнэ

  • Нохой явган

  • Гахай нүцгэн

  • Хүн алдаршвал эмээлтэй

  • Гахай таргалбал аюултай

  • Чоно шиг дайрч

  • … болон өөр 1

Зүйр цэцэн үг

  • Гахайн хоншоор хашаа эвдэх

  • Хүний хоншоор хошоо эвдэх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *gakai, compare Kalmyk һаха (ğaxa).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.