Үндсэн хэсэг рүү шилжих

гүйх

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠭᠦᠶᠦᠬᠦ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Хүн, амьтны түргэвчлэн харайн явах
  2. 2.
    Морь малын ижил сүрэг, нутгаа мөрөөдөж ирэх;
IIүйл үг
  1. 1.
    Барьцгүйгээр нөгөө бөхийнхөө доогуур орж мэх хийх (монгол үндэсний бөхийн үндсэн мэх).
IIIүйл үг
  1. 1.
    Зарим юмны түгэх, нялзах, наалдах
IVүйл үг
  1. 1.
    Эр хүйст амьтны ороо, отоо орох
Vүйл үг
  1. 1.
    Зарим юмны дамжин шилжих, урсах
VIүйл үг
  1. 1.
    Худалдах юмны хувилж борлох

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto run

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)гүйх
Одоо ирээдүй цаг (-на)гүйнэ
Өнгөрсөн цаг (-лаа)гүйлээ
Өнгөрсөн цаг (-в)гүйв
Өнгөрсөн цаг (-жээ)гүйжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)гүйсэн
Хэвшсэн нэр (-даг)гүйдэг
Холбох нөхцөл (-ж)гүйж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)гүйгээд
Болзох нөхцөл (-вал)гүйвэл
Хүсэх (-маар)гүймээр
Захирах (-аарай)гүйгээрэй
Үгүйсгэх (-хгүй)гүйхгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • гүйн ирэх — харайн ирэх

  • хорхой гүйх — хорхой хурдан явах

  • уралдан гүйх — уралдах

  • хуц гүйх — хуц хөөх

  • паалан гүйх — пааландах

  • тугалга гүйх — тугалга гүйлгэх

  • халуун уур гүйх — халуун уур түгэх

  • бух гүйх — бухын ороо орох

  • гичийд нохой гүйх — нохой гичий даган гүйх

  • сампингийн эрхи гүйх — сампиндах

  • ус гүйх — ус урсах

  • хаван гүйх — хавагнах

  • цус гүйх — цусны гүйдэл эргэх

  • цахилгаан гүйх — цахилгаан дамжих

  • бараа гүйх — бараа борлох

  • наймаа гүйх — наймаа хурдан борлогдох

  • худалдаа гүйх — худалдаа хурдан борлох

Хэлц үг

  • гүйх нохойд гүйхгүй нохой саад — өөрөө ажил хийхгүй атлаа ажиллаж байгаа хүнд саад тээг болох

  • өөд уруугүй гүйх — ихэд яарч сандран, зүг бүрт гүйх

  • гүйх нохойд гүйхгүй/баах нохой саад — өөрөө ажил хийхгүй атлаа ажиллаж байгаа хүнд саад тээг болох

    Үгүй ер чи яах нь вэ? гүйх нохойд гүйхгүй нохой саад гэгчээр чи надад саад болох нь уу? Яршиг байна даа хонгор минь (Д.Дамдинринчин, Нандин чанар).

  • гүйх ухаантай — юмыг түргэн сэтгэдэг, сэргэлэн

    Хэчнээн шувтан бөгстэй, бүсгүй бэлхүүстэй ч арслангийн толгойтой учир гүйх ухаанаар сайн болох биз (Д.Маам, Газар шороо).

  • Гүйх нохойд баах нохой саад

  • Сайн явдалд самуун явдал саад

  • Гүйх нохойд гүйхгүй нохой саад

  • Хийх хүнд хийхгүй хүн саад

Хоршоо үг

  • гүйх харайх — гүйн үсэрч дүүлэх

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.