далбаа

нэр үг/taɮpa/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠳᠠᠯᠪᠠᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
хүндэтгэлТугны хүндэтгэл нэр; тусгай ишинд уяж хийсгэх бөс, торгомсгоор хийсэн туг

IIнэр үг

1.
хуучир. Цээжин бие хамгаалах байлдааны хувцас
2.
Бөхийн зодог

IIIнэр үг

1.
Шурагт өлгөж, үлээх салхины хүчээр завь онгоцыг хөдөлгөн явуулах их хэмжээний бат бөх бөс даавуу, дарвуул

IVнэр үг

1.
Хаалга цонх зэрэг юмны онгойж хаагддаг хэсэг

Vнэр үг

1.
Загас зэрэг амьтны сэлэх эрхтэн;
2.
Загасны сүүл хавийн хоёр сэлүүр.

Англи утга

нэр үгflag; breastplate; wrestling costume; sail (piece of fabric attached to a boat); leaf (of a door, window) (the moveable part); fin (appendage of a fish)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	далбаа
Харьяалахын тийн	далбааны
Заахын тийн	далбааг
Өгөх орших тийн	далбаад
Гарахын тийн	далбаанаас
Үйлдэхийн тийн	далбаагаар
Хамтрахын тийн	далбаатай
Чиглэхийн тийн	далбаа руу
Олон тоо	далбаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

далбаа мандуулах — тугийг дээш өргөн залж, хийсгэх
далбаа хийсгэх — тугийг салхинд намируулан хийсгэх
улсын далбаа — тусгаар улсын бэлгэ тэмдэг болох туг
төрийн далбаа — улс төр оршин буйн бэлгэ тэмдэг болох туг
далбаа оёх — зодог ширэх
далбаа өмсөх — зодог өмсөх
далбаа буулгах — далбааг эвхэн хураах
далбаа залах — а.далбааг хөлөгт хүндэтгэлтэйгээр байрлуулах; б.далбааг жолоодох
далбаа өргөх — далбааг дээш өргөн хийсгэх
хаалганы далбаа — хаалганы хавтас
цонхны далбаа — цонхны нээлхий

Хэлц үг

далбаан дор явах — бусдын хүч, нэр сүрийг ашиглан явах

Хоршоо үг

туг далбаа — төр улс, байгууллагын бэлгэ тэмдэг бүхий туг
дуулга далбаа — байлдааны үед бие хамгаалан өмсөх толгой, цээжний өмсгөл

Үгийн гарал

Tibetan དར་པོ (dar po, “flag”)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.