Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

дүлий

тэмдэг нэрнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iтэмдэг нэр
  1. 1.
    Чих огт сонсохгүй, сонсгол нь муу
  2. 2.
    Дөжин
  3. 3.
    Хөндий, зай завсаргүй цул
  4. 4.
    Ямар ч чимээ аниргүй
IIтэмдэг нэр
  1. 1.
    тэнгэрийн дүлий (доторх зөөлөн эд нь хатахаараа хар тоос болдог бөөрөнхий мөөг).
IIIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Бүдэг, өнгө гэрэл муутай
  2. 2.
    Цулгуй
  3. 3.
    шилжсэн утгаИлч дулаан муутай, таталт муутай
нэр үг
  1. 1.
    сонсголын бэрхшээлтэй хүн

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийндүлий
Харьяалахын тийндүлийн
Заахын тийндүлийг
Өгөх орших тийндүлийд
Гарахын тийндүлийгээс
Үйлдэхийн тийндүлийгээр
Хамтрахын тийндүлийтэй
Чиглэхийн тийндүлий рүү
Олон тоодүлийнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • дүлий дүгэх — а.буруу ташаа сонсох; б.дүлий дүмбэ оргих

  • дүлий хүн — сонсгол муу хүн

  • дүлий балай — ажиггүй балай

  • дүлий хүүхэд — ажин дөжин хүүхэд

  • дүлий толгой — ер үг авдаггүй этгээд

  • дүлий боов — хөөцгүй, салбангүй цул боов

  • дүлий бул — а.голыг нь шувт нүхлээгүй ин, үтрэмийн бул; б.тэргэний хүрдэнд хэрэглэх тэнхлэг, хэгээсний нүх гаргаагүй бул

  • дүлий хаалга — цонхгүй битүү хаалга

  • дүлий шил — цаад юм нь нэвт үзэгдэхгүй шил, бүдэг харагдах шил

  • дүлий хар — тас хар

  • дүлий харанхуй — түнэр харанхуй

  • дүлий хөх — хар хөх өнгө

  • дүлий цагаан жинс — цулгуй цагаан жинс

  • дүлий зуух — аргал, түлш асч өгдөггүй, таталт муутай зуух

  • дүлий пийшин — халдаггүй пийшин

Хэлц үг

  • таг дүлий — огт юм сонсохгүй

  • дүлий толгой — (жигш.) хүний хэлж хүсэж байхыг ойшоодоггүй тоодоггүй зантай хүн

    (Лхүндэв) –Хэн янзын амьтан гэж? (Жалмаа) –Яагаа вэ, манай дарга гэж нэг дүлий толгойтой юм (Ч.Ойдов, Нэгэн өдөр).

  • дүлий худал оргих — бусдыг ойшоохгүй, зөвхөн өөрийнхийгөө л ярих

    Дүлий худал оргиод дандаа бусдыг буруутгана.

  • Банз мод боловч дүнтэй дэнтэй

  • Дүлий хүн боловч ээнтэй уунтай

  • Дүлий дүмбэ

  • Хөндий төсөө

  • Дүлий хүн дүйлүүлэх дуртай

  • Яв хүн ярих дуртай

  • Дүнсэн мод боловч дүнтэй дэнтэй

  • Дүлий хүн боловч аантай уунтай

  • Дүүрэн шанага дуугүй

  • Дүлий хүн дуутай

  • Сохор байгаад үзэх дуртай

  • Дүлий байгаад сонсох дуртай

  • Сохор боловч сонирхох хүслэн

  • Дүлий боловч дуулах хүслэн

  • Сохор хүн үзэх дуртай

  • Дүлий хүн дуулах дуртай

Зүйр цэцэн үг

  • Нохойгүй айл дүлийтэй адил

  • Номгүй хүн сохортой адил

  • Дүлийдээ найдаж унгараг

  • Дүлий царайлж дүмбэ оргих

  • Нүдэн балай

  • Чихэн дүлий

Хоршоо үг

  • дүлий дөжин — ажиг сэрэггүй, анхааргагүй, тоомжир муутай

  • дүлий дүмбэ — огт сонсоогүй мэт хэнэггүй байдал

  • дүлий дүлэр — ажин түжин

Товчилсон үг

  • МДИН — Монголын Дүлий Иргэдийн Нийгэмлэг

  • МДИХ — Монголын Дүлий Иргэдийн Холбоо

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.