жавар

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Жихүүн хүйтэн уур амьсгал
2.
Салхи
3.
Тав тохьгүй байдал

IIнэр үг

1.
Жалхаа, ёоз, жавхаа, золбоо

Ойролцоо үг

хүйтрэл хүйтэн хүйт

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	жавар
Харьяалахын тийн	жаврын
Заахын тийн	жаврыг
Өгөх орших тийн	жаварт
Гарахын тийн	жавраас
Үйлдэхийн тийн	жавраар
Хамтрахын тийн	жавартай
Чиглэхийн тийн	жавар луу
Олон тоо	жаврууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

жавар авах — халууцаж байсан хүн салхинд цохиулан хатгалгаа тусах, хямрах
жавар буух — жавар унах
жавар гарах — хүйт даардас арилах
жавар гаргах — дулаацуулах
жавар орох — дулаан байснаа жихүүн болох
жавар унах — жавар орох
жавар үзэх — салхи, жаварт ил гарах
жаврыг нь гаргах — өвлийн хүйтэнд гадаа байсан юмыг дотор оруулан зөөгшүүлэх
жаврын үзүүр — хүйтний эрч
голын жавар — гол хөндийн хүйтэн
өглөөний жавар — өглөөний их хүйтэн
ташуур алдам жавар — гар осгож бээрэм хүйтэн
жавар намдах — хүйт арилах
жавар сөрөх — жавар салхины эсрэг зүгт явах
жавар үлээх — хүйтнээр салхилах
жавар цохих — хүйтэн жавар нэвт жиндүүлэх
гэрийн жавар үргээх — а.тогоо нэрэх; б.айлд хүндтэй зочин орж ирэн баясгах; в.морин хуур тоглох, ардын дуу дуулах
жавар нүдтэй — тод хар хөмсөг, сормуус зуувандуу нүд
жавартай харц — шилж. - далд муу зөн агуулсан харц

Хэлц үг

жавар хөдлөх — нийгэм дээр ямар нэгэн үймээн түйвээн буюу самуурал болох
Энэ сонгуулиас үүдэн жавар хөдөлж, нэг хэсэгтээ л хөл толгойгоо олохоо байх юм.
жаврын аяар онгоц сэлэх/жаврын аясаар зам хөөх/жаврын өнгөөр завь сэлэх — өөрийн үзэлт зогсолтгүй өнгө байдалд нийцүүлж явах
Жаврын аясаар зам хөөдөг суурьгүй хамхуул шиг тэнүүлч өвс биш юм (Сурталт, Хөх нуурын хүйс).
Гэнэт олны дундаас Оргиожавын дуугарч
Жавар нэвтрэхгүй хэрэм гэж байдаггүй
Зовлон үзээгүй жаргал гэж байдаггүй
Жавар үзээгүй
Монгол гэж байдаггүй

Зүйр цэцэн үг

Олон голын жавраас орны хөндийн жавар

Хоршоо үг

салхи/салхи жавар — жихүүн хүйтэн уур амьсгал
жалга жавар — жалх ёоз

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.