Үндсэн хэсэг рүү шилжих

зажлах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Идэх юмыг шүдээр хазаж няцчих
  2. 2.
    Хайч зэргийн ир муудаж огтолж байгаа юмаа хэгэх
  3. 3.
    Хүнийг далдуур буруушаан хэлэлцэх

Англи утга

  • үйл үгto chew

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)зажлах
Одоо ирээдүй цаг (-на)—
Өнгөрсөн цаг (-лаа)—
Өнгөрсөн цаг (-в)зажлав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)—
Үйлдсэн нэр (-сан)—
Хэвшсэн нэр (-даг)—
Холбох нөхцөл (-ж)—
Урьдчилах нөхцөл (-аад)зажлаад
Болзох нөхцөл (-вал)—
Хүсэх (-маар)—
Захирах (-аарай)зажлаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)зажлахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • бохь зажлах — бохь хазлах

  • мах зажлах — мах хазлан байх

  • хайч зажлах — хайч даахгүй байх

  • зажилж ярих — далдуур муулах

Хэлц үг

  • заж­лалгүй залгих — а.юмыг бүхлээр идэх; б.үг ч дуугаргалгүй дийлэх; в.аливаа үйлийг амар хялбар хийж гүйцээх

  • хэлээ зажлах — согтох

  • зажлалгүй залгих — (хар яриа) үг ч дуугаргалгүй, өлхөн, амархан дийлэх

    Миний хүүд чамайг зажлалгүй залгичих ухаан чадал бий (Д.Энхболд, Соёо).

    Эрдэнэ бүх хүчээ дайчлан үсрэн босож Довчин бэйсийг барьж авлаа. Шархдаагүйсан бол, ядахдаа цус алдаагүйсан бол Довчинг зажлалгүй залгиж болох сон (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • зажлахаасаа залхуураад зангирч үхэх — хийвэл зохистой ажлаа хийхгүй

    Бүх юм нь бэлэн зэлэн байхад зажлахаасаа залхуураад зангирч үхвэл ёстой хохь нь байлгүй дээ.

  • ↑ хийморий нь тугал зажлах

  • ↑ хэлээ зажлах

  • Чагнах чих

  • Зажлах ам (шүд)

Зүйр цэцэн үг

  • Зайдалж унах морьтой

  • Зажилж идэх махтай

  • Зажлахаа залхуураад зангирч үхэх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *ǰaǰi-l-qu. Cognate with Kalmyk җаҗлх (jajlx), Buryat жажалха (žažalxa).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.