Үндсэн хэсэг рүү шилжих

захирах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠠᠬᠢᠷᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Албадан тушаах, албадан даалгах
  2. 2.
    Эрхлэн хамаарах, өөртөө дагуулах, өөрийн эрх, захиргаанд байлгах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto rule, to govern

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)захирах
Одоо ирээдүй цаг (-на)захирна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)захирлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)захирав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)захирчээ
Үйлдсэн нэр (-сан)захирсан
Хэвшсэн нэр (-даг)захирдаг
Холбох нөхцөл (-ж)захирч
Урьдчилах нөхцөл (-аад)захираад
Болзох нөхцөл (-вал)захирвал
Хүсэх (-маар)захирмаар
Захирах (-аарай)захираарай
Үгүйсгэх (-хгүй)захирахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • захирах ноён — засаг захир­гааг хөтлөх ноён

  • захирах холбоо хэл — шинж. - өгүүлбэр зүйн холбооны нэг хэв маяг; холбоо үгийн бүрэлдүүлэгч болон өгүүлбэрийг нэгийг нь нөгөөд нь утга, үүрэг, хэл зүйн хэлбэрийн хувьд харъяалуулан холбох ёс

  • захирах хүн — тушаалаар удирдах хүн

  • цэрэг захирах — цэрэг удирдах

  • хүүхдээ захирах — хүүхдээ мэдэх

Хэлц үг

  • Зарах дүүтэй

  • Захирах ахтай

Хоршоо үг

  • захирах зандрах — зааварлан зандрах

  • захирах тушаах — ажил хэргийг хийлгэхээр албадан тушаах

Үгийн гарал

Compare with Buryat захирха (zaxirxa), Kalmyk закрх (zakrx).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.