Үндсэн хэсэг рүү шилжих

зул

нэр үг/t͡sʊɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠤᠯᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Өргөл тахилын зүйл; хөвөнгийн голыг тосонд тавьж шатаан хэрэглэнэ

Англи утга

  • нэр үгlamp, torch; a lamp offering
  • нэр үгalternative form of зулай (zulaj, “top of the head”)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнзул
Харьяалахын тийнзулын
Заахын тийнзулыг
Өгөх орших тийнзулд
Гарахын тийнзулаас
Үйлдэхийн тийнзулаар
Хамтрахын тийнзултай
Чиглэхийн тийнзул луу
Олон тоозулууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • цөгцтэй зул — цөгцөнд цутгасан зул

  • лаа зул — лаагаар хийсэн зул

  • тосон зул — тосоор цутгасан зул

  • зул бадамлах — асч буй зулын голны дээд үзүүр бадам адил болох

  • зул бадамрах — зул бадамлах

  • зул барих — зул асаах

  • зул бөхөх — зул жаргах

  • зул жаргах — зул унтрах

  • зул манах — мөнх зул өргөж, шөнөжин ном унших

  • зул мандаах — а.зул барихын хүндэтгэл; б.сүсэгтэн олноос сүм хийдэд шар тос зэргийг өргөж, зул бариулан буян хийх

  • зул мандах — зул ноцох, зулын гэрэл улам их болох

  • зул өргөх — тахилын өмнө зул барих

  • зул цэцэглэх — асч буй зулын гол үзүүр хэсэгтээ бөөмнөрч гадагш дэлбийх

  • зул шандах — зулын гол нарийдах, тос нь ихдэх зэргээс бөхөх

  • зул шандуурах — зулын гол нарийдах, тос нь ихдэх зэр­гээс гэрэл нь бүдгэрэх

  • зулын гол — зул шатаахын тулд тосонд дүрсэн, цагаан өвс зэрэгт нарийн ороосон хөвөн

  • зулын хорин таван — шашин. - өвлийн тэргүүн сарын хорин таван; энэ өдөр мянган зул өргөж, шарын шашныг үндэслэгч Зонхов богдын гэгээн сүл­дийг өргөмжилсөн тахилгын хурал болдог; хөдөө нутагт айлууд гаднаа зул хорголон барьдаг ёстой

  • зулын цөгц — зул барих зориулалттай цөгц

  • алтан зул — урга. - хар сэвхтэй, цагаан, улаан, шар гурван зүйлийн өнгөтэй, хэд хэдэн хүйс нэгэн дор багтаж сүлжсэн зулйн адил цэцэг, сэрүүн цэцгийн навчаас баахан явцуу навчистай, олон наст сонгинолог ургамал

  • зул сар — билгийн улирлын өвлийн эхэн сар

  • зул сарын баяр — аргын тооллын арван хоёрдугаар сарын хорин тавны өдөр; Христосын мэн­дэл­сэн өдрийг тэмдэглэн өнгөрүүлэх баяр ёслол

  • зул цэцэг — урга. - чимэглэлийн зориулалттай, олон наст өвс

Хэлц үг

  • зулын гол болох шашин — өөрийгөө шатааж амиа егүүтгэх

  • Зоос тавивч чөтгөргүй

  • Зул баривч бурхангүй

  • Зуд залхууд гайтай

  • Зул салхинд гайтай

  • Зул сарын нохой

  • Зургаан сарын бух

  • Зураг шиг зүсээс

  • Зул шиг санаа дээр

  • Ул болсон нь элснийх

  • Зул болсон нь шүтсэнийх

Хоршоо үг

  • зул хүж — шашны ном уншихад асааж уугиулдаг зүйл

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *jula, probably from Proto-Turkic *yula. Compare Dongxiang zhula, Old Uyghur [script needed] (yula).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.