зүй

нэр үг/t͡sui/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠵᠦᠢ

Тайлбар

нэр үг

1.
Аливаа юмны тогтоол, жам ёс, хууль
2.
Ямар нэгэн сургаал, онол

Англи утга

нэр үгrule, principle; -logy

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	зүй
Харьяалахын тийн	зүйн
Заахын тийн	зүйг
Өгөх орших тийн	зүйд
Гарахын тийн	зүйгээс
Үйлдэхийн тийн	зүйгээр
Хамтрахын тийн	зүйтэй
Чиглэхийн тийн	зүй рүү
Олон тоо	—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

зүй бус — жам ёсноос гадуур
зүйн хэрэг — зүй зохис бүхий явдал
арга зүй — аливаа ажлыг гүйцэтгэх дэг ёс, арга барил
ном зүй — номын жагсаалт
хууль зүй — хууль дүрмийн мөн чанарыг судлан шинжлэх ухаан
хэлний зүй — хэлний бүтцийн жам ёс, хэлний тогтолцоо

Хэлц үг

Жор мэдэхгүй эмчид судал бүү бариул
Зүй мэдэхгүй хүнд үг бүү хэл
Зам мэдэхгүй хүн төөрөмтгий
Зүй мэдэхгүй хүн мээрэмтгий
Зүй мэдэхгүй бол үг төөрнө
Зүйдэл мэдэхгүй бол оёдол төөрнө
Зүс зохицсон морьдын сайхан
Зүй нийлсэн бэргэдийн сайхан
Шим сайтай өвсөнд морь эмээлтэйгээ таргалдаг
Зүй сайтай үгэнд малгай залаатайгаа наалддаг

Хоршоо үг

зүй ёс — зүй зуршил, зөв ёс
зүй зарчим — зүй дэг
зүй зохис — ая эв, нийлэмж боломж
зүй зүйгээр — а.ёс журмын дагуу; б.дутуугүй бүрэн
зүй тогтол — тогтсон хууль ёс, тогтолцоо, учир зүйгээр тогтож хэвшсэн зүйл
зүй тогтоол — жам ёс, зүй журам
ая зүй — эв зүй
байдал зүй — байдал дүр
ёс зүй — байвал зохих шаардлага, дэг
учир зүй — а.юм үзэгдлийн жам ёс; б.логик
эв зүй — нөхөрсөг нийц

Товчилсон үг

ГЗГФ — Газар Зүй, Геологийн Факультет
ГЗЦС — Газар Зүй, Цэвдэг Судлал
ГЗЦСХ — Газар Зүй, Цэвдэг Судлалын Хүрээлэн
ХЗДХ — Хууль Зүй, Дотоод Хэрэг
ХЗДХЯ — Хууль Зүй, Дотоод Хэргийн Яам

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.