Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

идээ

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Малын сүү шимээр боловсруулсан идэх юм
  2. 2.
    Хүнсний зүйлийн эерүүлэн хүндэт­гэсэн нэр
  3. 3.
    Монгол айл зочин ирэхэд тавьж өгч амсуулах гол төлөв сүүгээр боловсруулан бэлтгэсэн идэх юм; амсуур
  4. 4.
    Үр жимсний доторх зүйл, цөм
  5. 5.
    Цай чанахад хийх нунтаглаж бэлдсэн хуурай цай
IIнэр үг
  1. 1.
    Гол төлөв цагаан идээгээр бэлдсэн, арьс шир шүүлэх тусгай уус­мал
IIIнэр үг
  1. 1.
    Идээр, үрэвслийн үед нян­гийн нөлөөллөөр биед үүссэн шар ногоон өнгийн муухай үнэртэй шингэн
нэр үг
  1. 1.
    үр тарианы дан бүхэл үр

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнидээ
Харьяалахын тийнидээний
Заахын тийнидээг
Өгөх орших тийнидээд
Гарахын тийнидээнээс
Үйлдэхийн тийнидээгээр
Хамтрахын тийнидээтэй
Чиглэхийн тийнидээ рүү
Олон тооидээнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • цагаан идээ — малын сүү саамыг боловсруулан хийсэн хүнс

  • таван тансаг идээ — таван тансаг хоол

  • идээ боловсруулах самшуу — ходоод

  • идээ барих — тавагтай идээ хүндэтгэн өгөх

  • идээ зооглох — а.идээ шүүс, таваг тахилгаас хүртэх; б.хоол идэх

  • идээ тавих — а.хүнийг зочлон дайлж идээ таваглан тавьж өгөх; б.цагаан идээний зүйлийг хатаахаар сав дэлгэц дээр тавих

  • тавгийн идээ — бурхан шүтээн, хүндэт зочинд амсуулахаар тавагласан идээний дээж

  • самрын идээ — самрын цөм

  • тошлойн идээ — тошлойн үр жимсэнд суух шим

  • чавганы идээ — чавганы ясны цөм

  • идээ суух — ургамлын зүйлд үр цөм бий болон боловсрох

  • идээ нь багадах — хуурай цай нь багадах

  • идээ орох — цай идээших

  • цайны идээ — унд цайнд ааг оруулах хуурай цай

  • идээ татах — идээ түрхэх

  • идээ түрхэх — арьс шир зэрэгт тараг, шүү зэргийг түрхэх

  • идээ бээх — өмхийгөөр хэхрэх

  • идээ шахах — яр шархны бээрийг шахаж гаргах

  • шархны идээ — яр шархнаас гарах буглаа шүүс

  • ярны идээ — ярнаас гарах бээр

Хэлц үг

  • идээн пид — их үгтэй хүүхэд

  • идээний тулам — идэхээс өөр юу ч хийж чадахгүй хүн

  • ↑баг идээнд баригдах

  • ↑ заяаны нүдэнд нь зүү шааж, залааны нь үзүүрт идээ буглах

  • ↑ хатуу идээ

  • Идээ арвин боловч амсан байж мэднэ

  • Эрдэм арвин боловч суран байж мэднэ

  • Идээ эзнээ таньдаггүй

  • Ирэг сүүлээ таньдаггүй

  • Эрүү сахлаа таньдаггүй

Зүйр цэцэн үг

  • Идээг нь зооглоод

  • Эцгийг нь эргүүлэх

  • Идээ эзнээ таньдаггүй

  • Ирэг сүүлээ таньдаггүй

Хоршоо үг

  • идээ цагаа — сүүн бүтээгдэхүүн, цагаан идээ

  • айраг идээ — идээ ундаа

  • бал идээ — амтат идээ

  • идээ унд — идэх уух зүйл

  • цав идээ — лам нарын үдийн зоог

  • идээ боов — тавгийн боов

  • цай/цай идээ — тавгийн идээ, унд цай

  • идээ шүүс — тавгийн идээ, унд цай, бүхэл мах тэргүүтэн зоог

  • идээ бээр — яр шархнаас гарах бохир шүүс

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.