Үндсэн хэсэг рүү шилжих

ир

нэр үгүйл үг[ir]

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Мэс, зэвсгийн юмыг зүсэх, хэрчих, огтлох, хагалах хурц зүйл
  2. 2.
    Юмны илтэс, нимгэн хэсэг;
  3. 3.
    Дур хүсэл, сонирхол

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгblade, edge

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнир
Харьяалахын тийнирийн
Заахын тийнирийг
Өгөх орших тийнирэнд
Гарахын тийнирнээс
Үйлдэхийн тийнирээр
Хамтрахын тийниртэй
Чиглэхийн тийнир лүү
Олон тооирнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • сүхний ир — сүхний хагалах, хэрчих хурц ирмэг

  • хадуурын ир — хадуурын өвс зэргийг хадах хяргах этгээд

  • хутганы ир — хутганы огтлох, зүсэх этгээд

  • ир байр — хуучир. - тулаанд бэлтгэх дайны жагсаал, тэргүүн эгнээний хориглолт

  • ир мохох — юмны ир элэгдэж муудах

  • ир мярах — хайч, хутга зэргийн торгон ир орох

  • ир харих — ир мохох

  • ир тохируулах — мэс зэвсэг хуруулах

  • ирээ идэх — хайчны дэглий чангадаж, солби нь хэтэрснээс ирээ зажлан, хайчилж болохгүй болох

  • торгон ир — туйлын хурц ир

  • ир мятрах — ир мохох

  • ир нэмэх — зориг чадал нэмэх

  • ир суух — зориг чадал нэмэгдэх

  • ир дарах — хорхойгоо дарах

  • ир орох — дур хүсэл орох

  • ир нь ханах — хорхой нь дарагдах, сэтгэл ханах

  • цавууны ир — наалдаа, лагшин юм

Хэлц үг

  • хутганы ирэн дээр — аюулд тулах, хүрэх

  • Ил өөтэй хүн хэлсээр

  • Ир сайтай хутга хүрсээр

  • Ир гэхлээр мяраах

  • Ид гэхлээр долоох

  • Ир сайтай хутга

  • Эрчим сайтай дээс

Хоршоо үг

  • ир мөр — ир болон ирийн ар этгээд

  • ир чадал — ааг омог, хүч чадал

Үгийн гарал

Mongolian Cyrillic ᠢᠷ (ir) ир (ir) From Proto-Mongolic *hir, compare Daur xir.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.