ихэр

тэмдэг нэрнэр үг/ixər/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠢᠬᠡᠷ᠎ᠡ

Тайлбар

Iтэмдэг нэр

1.
Нэг эхээс хамт төрсөн үр, төл; хоёр юм хэмээх утга бүхий үг; хэрэв олноор бус төрүүлэх нэг эхээс хоёроос илүү үр төл төрвөл тоо хамжина
2.
Юмны ажил хос, адил хос

IIIнэр үг

1.
ургамалТариа

Англи утга

нэр үгtwin; pair

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	ихэр
Харьяалахын тийн	ихрийн
Заахын тийн	ихрийг
Өгөх орших тийн	ихэрт
Гарахын тийн	ихрээс
Үйлдэхийн тийн	ихрээр
Хамтрахын тийн	ихэртэй
Чиглэхийн тийн	ихэр лүү
Олон тоо	ихрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

ихэр хурга — нэг эсийн хурга
ихэр хүүхэд — нэг эсээс зэрэг төрсөн хүүхэд
гурван ихэр хурга — нэг эсээс хамт төрсөн гурван хурга
ихрийн өрөөсөн — ихрийн нэг
ихэр гэр — ойрхон зэрэгцүүлж барьсан ижил хос гэр
ихэр нуруу — а.хоёр модоор давхарлан хийсэн ноён нуруу; б.хоёр хэсэг байшингийн үргэлж нуруу
ихэр талст — хос ургасан талст
ихэр юм шиг — ав адил юм, ижил юм
ихэр өвс — урга. - шувуун зангуу
тариалангийн ихэр — таримал тариа буудай

Хэлц үг

Авир шивэр хэлсээр хүнээ барна
Ихэр шихэр идсээр юмаа барна
Ивэр шивэр яривал хүнээ барна
Ихэр шихэр идвэл хүнсээ барна
Их санасан ууланд гөрөөс үгүй
Ихэр санасан ямаанд ишиг үгүй
Их төрийн төлөө амиа
Ихэр хүүхдийн төлөө сүүгээ
Ихэр санасан ямаа ишиггүй
Их санасан газар гөрөөсгүй
Ихэр хүн дуу их
Тэнэг хүн амьсгаа их
Нэг нутагтай
Ихэр буудалтай

Зүйр цэцэн үг

Ихрийн өрөөсөн ( нэг); ихэр санасан ямаа ишиггүй

Хоршоо үг

ихэр шихэр — а.хатуувтар хуурай юмыг зажлахад гарах чимээ; б.аахар шаахар, аар саар

Үгийн гарал

Proto-Mongolic *ikire from Turkic via Oghur, compare Turkish ikiz.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.