мэдрэл

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
анагаах. Бие махбодын үйл ажиллагаа, сэтгэхүйг удирдан жолоодох эрхтнүүдийн системийн нэгдэл
2.
Хэрэг явдлыг ойлгон мэдэх чадвар

Англи утга

нэр үгnerve

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	мэдрэл
Харьяалахын тийн	мэдрэлийн
Заахын тийн	мэдрэлийг
Өгөх орших тийн	мэдрэлд
Гарахын тийн	мэдрэлээс
Үйлдэхийн тийн	мэдрэлээр
Хамтрахын тийн	мэдрэлтэй
Чиглэхийн тийн	мэдрэл лүү
Олон тоо	мэдрэлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

мэдрэл муудах — мэдрэлийн эрхтэн өвчилж, мэдрэх чадвар муу болох
мэдрэлд нөлөөлөх — мэдрэлийн системд нөлөө үзүүлэх
мэдрэл авах — сэрэхүйн эрхтнүүд мэдрэх чадваргүй болох
мэдрэлийн систем — тархи, нугаснаас бүрдэх төв мэдрэлийн тогтолцоо
мэдрэлийн судал — бие махбодын үйл ажиллагааг эрхлэх тархи, нугаснаас салаалсан нарийн ширхгүүд
таван мэдрэл — үзэхүй, сонсохуй, үнэрлэхүй, амтлахуй, хүрэлцэхүй
мэдрэлийн эрхтэн — нүд, чих, хамар, хэл, бие
мэдрэлийн ядаргаа — мэдрэлийн системийн хэвийн бус үйл ажиллагаа
мэдрэл муутай — а.мэдрэлийн эрхтний үйл ажиллагаа хэвийн биш; б.хэрэг явдлыг таних, ойлгох чадвар муутай
оюун мэдрэлийг нь үймүүлэх — сэтгэл санааг үймүүлэх
ухаан мэдрэл орох — а.мэдээ орох, ухаан суух; б.ухаан алдаад сэхэх

Хэлц үг

мэдрэлийн сонор — мэдрэлийн эрхтэн, чих
мэдрэл дээр нь мэлхий шээх — тэнэг мангар болох

Хоршоо үг

мэдээ мэдрэл — сэрж мэдрэх нь
сэтгэл мэдрэл — сэтгэн мэдрэх байдал
ухаан мэдрэл — хүний бодот ертөнцийг мэдрэх чадвар

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.