мэс

нэр үг/mis/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠮᠡᠰᠡ

Тайлбар

нэр үг

1.
Ирт зэвсгийн зүйл

Англи утга

нэр үгknife; sword; scalpel

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	мэс
Харьяалахын тийн	мэсийн
Заахын тийн	мэсийг
Өгөх орших тийн	мэсэнд
Гарахын тийн	мэснээс
Үйлдэхийн тийн	мэсээр
Хамтрахын тийн	мэстэй
Чиглэхийн тийн	мэс рүү
Олон тоо	мэснүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

мэс хөдөлгөх — а.ирт зэвсэг барин зодолдох; б.мэс засал хийх
мэс засал — анагаах. - а.гар болон мэсээр өвчилсөн хэсгийг авч эмчлэх арга; б.гар, мэсээр анагаах өвчин, эмгэгийн эмнэлзүй, эмчлэх аргыг судалдаг анагаахын салбар ухаан
мэс заслын тасаг — мэс засал хийдэг эмнэлгийн тасаг
гал мэсийн аюул — дайн тулалдаан, гал түймрийн аюул
эрхтний мэс ёгт — солонго

Хэлц үг

мэсээр тоглох — осолтой зүйлээр оролдох
Мэргэн жанжин төрд түшиг
Мэс зэвсэг эрд түшиг

Зүйр цэцэн үг

Мэсийн шарх эдгэрдэг
Үгийн шарх эдгэрдэггүй
Мэргэн жанжин төрд түшиг
Мэс зэвсэг эрд түшиг

Хоршоо үг

гал мэс — гал түймэр болон зэвсгийн зүйл
илд мэс — ирт зэвсгийн зүйл
хутга мэс — ирт зэвсгийн зүйл

Товчилсон үг

БМЗК — Бөөрний Мэс Заслын Клиник
МЗТ — Мэс Заслын Тасаг
МЗЭ — Мэс Заслын Эмч
ММЗН — Монголын Мэс Засалчдын Нийгэмлэг

Үгийн гарал

Compare Kalmyk мес (mes), Buryat мэсэ (mese).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.