нүүдэл

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Нутаг сонгож, нэг газраас нөгөөд шилжин явах, байр бууцаа солих нь
2.
Нүүж яваа айл амьтан ба унаа хөсөг
3.
Байр сольж сэлгэх хөдөлгөөн
4.
Шатар тоглоход бод, хүүг сэлгэж явуулах хөдөлгөөн;

Ойролцоо үг

шилжих хөдөлгөөн шилжилт

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	нүүдэл
Харьяалахын тийн	нүүдлийн
Заахын тийн	нүүдлийг
Өгөх орших тийн	нүүдэлд
Гарахын тийн	нүүдлээс
Үйлдэхийн тийн	нүүдлээр
Хамтрахын тийн	нүүдэлтэй
Чиглэхийн тийн	нүүдэл лүү
Олон тоо	нүүдлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

нүүдэл хийх — нутаг сонгож буух
нүүдлийн ая даах — нутаг сонгон нүүдэллэх аян замд ядарч сульдан хоцрохгүй байх
нүүдлийн мал аж ахуй — суурин бус бэлчээрийн мал аж ахуй
нүүдэл дагах — нэг газраас нөгөө газар шилжин яваа хөсөг дагах
нүүдэл цувах — нүүж яваа айл болон хөсөг тасрахгүй явах
нүүдэл гүйцэх — а.нүүж яваа айл хөсгийг гүйцэх; б.нүүж яваа хөсөг даган хоцрохгүй явах
нүүдэл гүйцэхгүй — нүүж яваа хөсөг дагах тамир тэнхээ хүрэхгүй
элсний нүүдэл — элс аажмаар газар аван нүүх нь
нүүдлийн кино — хөдөө нутгаар явж киногоор үйлчлх нь
нүүдлийн шувуу — хавар ирээд намар буцдаг шувуу
нэг нүүдлийн газар — арван таваас хорин километр газар

Хэлц үг

Нүүдэл дарвиантай
Тэнэг хөгжөөнтэй

Зүйр цэцэн үг

Нүүрээ барсан амьтан
Нүүдэл дагасан нохой

Хоршоо үг

аян нүүдэл — хол газар нүүх нь
нүүдэл суудал — нүүж суух элдэв ажил төрөл
отор нүүдэл — өвс усны шим сөл даган мал сүргээ адуулан явах нь

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.