онол

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠣᠨᠤᠯ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Онох байдал, оновор

IIнэр үг

1.
Байгаль, нийгэм, сэтгэхүйн хөгжлийн бодот хууль, зүй тогтлыг нийгмийн практик үйл ажиллагаа, туршлагад тулгуурлан хөгжил хөдөлгөөнд нь тусган боловсруулж нэгтгэн дүгнэсэн үйл ажиллагаа

Англи утга

нэр үгtheory; doctrine, -ism

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	онол
Харьяалахын тийн	онолын
Заахын тийн	онолыг
Өгөх орших тийн	онолд
Гарахын тийн	онолоос
Үйлдэхийн тийн	онолоор
Хамтрахын тийн	онолтой
Чиглэхийн тийн	онол луу
Олон тоо	онолууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

онолыг нь харах — онож байгаа эсэхийг нь харах
эш онол — үндсэн үзэл сургаал
шинэ онол — шинжлэх ухааны аль нэг салбарт шинэ ойлголт ухагдахуун бий болгох
онол дагах/онол баримтлах — хэн нэгний гаргасан сургаал, саналыг баримтлан дагах

Хэлц үг

Оньс түлхүүрийн хэлхээ нэг
Онол үйлийн холбоо нэг

Хоршоо үг

арга онол — тухайн ажлыг хийж гүйцэтгэх барил болон баримтлах сургаал, үзэл
онол мэдэл — юмс үзэгдлийн талаар шинжлэх ухааны үндэстэйгээр нэгтгэн дүгнэх чадвар
онол ухаан — байгаль, ертөнц хийгээд нийгэм, сэтгэхүйн тухай мэдлэгийн системт дүгнэлт
онол санал — тухайн зүйлийн талаарх санаа бодол
үзэл онол — шинжлэх ухааны ерөнхий зарчим, практик үйл ажиллагаанд тулгуурлан боловсруулж нэгтгэн дүгнэсэн байгаль, нийгэм, сэтгэхүйн хөгжлийн тухай тогтсон номлол

Үгийн гарал

онох (onox, “to hit, to guess, to understand”) + -л (-l), compare Kalmyk онл (onl, “theory, dexterity, skill”), Buryat онол (onol, “dexterity”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.