орчин

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Ямар нэг зүйлийг тойрон хүрээлж буй ойр хавь
2.
Эргэн тойрны нийгэм ахуй байдлын нөхцөл төлөв хийгээд эдгээр нөхцөлийн нийтлэг зүйлээр холбоотой хүмүүсийн цогц
3.
Зайг дүүргэж байгаа бодос;
4.
Орчим.
5.
харилцаа дамжихад нөлөөлөх хөндлөнгийн зүйл

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	орчин
Харьяалахын тийн	орчны
Заахын тийн	орчныг
Өгөх орших тийн	орчинд
Гарахын тийн	орчноос
Үйлдэхийн тийн	орчноор
Хамтрахын тийн	орчинтой
Чиглэхийн тийн	орчин руу
Олон тоо	орчнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

орчны байдал — эргэн тойрны байдал
хүрээлэн байгаа орчин — тойрон хүрээлж буй шим ертөнц
орчиндоо дасах — хүрээлэн буй нөхцөлдөө зохицох
орчноос болох — эргэн тойрны нөхцөл байдлаас шалтгаалах
орчиндоо зохицох чадвар — тухайн нөхцөл байдалд дасан зохицох чадвар
орчин ахуй — хүмүүсийн эргэн тойронд орших байгаль ба нийгмийн бүхий л үзэгдэл, хэрэг явдал
орчин ертөнц — байгаль болон хүний нийгмийн аливаа хэрэг бодосын нийлбэр
орчин зүй — ургамал, амьтан, тэдгээрийн бүл, бүлгэмдэл орших орчны харьцаа холбоог судалдаг ухаан
орчин зүйч — орчин зүйн шинжлэх ухааныг судалдаг хүн
орчин үе — амьдарч буй тухайн цаг, шинэ үе

Зүйр цэцэн үг

Олондоо онцгой
Орчиндоо модхой

Хоршоо үг

орчин тойрон — хүрээлэн байгаа газар, эргэн тойрон
байгаль орчин — а.хүрээлэн буй сав шим ертөнц; б.хүний гараар бүтээгдээгүй, аяндаа бий болсон зүйл

Товчилсон үг

БОАЖ — Байгаль Орчин, Аялал Жуулчлал
БОАЖЯ — Байгаль Орчин, Аялал Жуулчлалын Яам
БОУЦУ — Байгаль Орчин, Ус, Цаг Уур
БОХХБХ — Байгаль Орчин, Хөдөөгийн Хөгжлийн Байнгын Хороо
МОҮУЗ — Монголын Орчин Үеийн Уран Зохиол
МОҮУЗТ — Монголын Орчин Үеийн Уран Зохиолын Түүх
МОҮУЗТТ — Монголын Орчин Үеийн Уран Зохиолын Товч Түүх
НБОЭГ — Нийслэлийн Байгаль Орчин, Экологийн Газар
ОҮ — Орчин Үе
ОЦМХ — Орчин Цагийн Монгол Хэл
СМ — “Современная Монголия” (“Орчин үеийн Монгол”) [сэтгүүл]

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.