Үндсэн хэсэг рүү шилжих

судар

нэр үг/sʊtər/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠰᠤᠳᠤᠷ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Зохиолын утгын оньсыг цөөн үгээр илэрхийлсэн товч хураангуй;
  2. 2.
    Бичиг, түүх, шастир
  3. 3.
    Уртаар нь үдэлгүй дэвтэрлэсэн ном, зохиол; судар дэлгэх (уртаар нь үдэлгүй дэвтэрлэсэн хэлбэртэй эртний ном унших
  4. 4.
    хуучирсанЭртнээс нааш үе үеийн эзэн сайдын хэрэг, хуулийг тэмдэглэсэн бичиг
  5. 5.
    шашинБурхны зарлигийг хураан буулгасан гурван аймаг сав номын нэг аймаг, их хөлгөний зохиол.
IIнэр үг
  1. 1.
    шилжсэн утгаУдам угсаа

Англи утга

  • нэр үгscripture; sutra; codex (ancient book form); history (historical writing); abstract, summary

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнсудар
Харьяалахын тийнсудрын
Заахын тийнсудрыг
Өгөх орших тийнсударт
Гарахын тийнсудраас
Үйлдэхийн тийнсудраар
Хамтрахын тийнсудартай
Чиглэхийн тийнсудар луу
Олон тоосудрууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • эмийн судар — эмийн жор найрлага, эм барих арга, хэрхэн хэрэглэх тухай бичсэн ном

  • уншлагын судар — сан тавих, даллага авах зэргээр шашны зан үйл гүйцэтгэхэд унших ном

  • судрын хүн — номын хүн, эрдэмтэн

  • судрын хэл — номын хэл

  • судрын хэлний найруулга — сонгодог бичгийн хэлний найруулга

  • судар бичгийн хүрээлэн — эдүгээгийн Шинжлэх ухааны академийн анхны нэр

  • судар унших — түүх, шастир унших

  • өдөр судар үзэх — зурхай. - ямар нэгэн ажил хэргийг хийж бүтээх цагийн сайн мууг үзэх

  • судар бичих — эзэн сайд, төр улсын хэргийг эмхлэн бичих

  • сударт тэмдэглэх — сударт дурдан бичиж үлдээх

Хэлц үг

  • судар эргүүлж, судас тоолох — хоосон онол баримталж үнэн үйлдлэгийг анхаарахгүй байх

  • Сул хэрэгт цагийг барахын оронд

  • Судар бичгээс мэдлэг шүү

Зүйр цэцэн үг

  • Судар номын яв

  • Сул үгийн лав

Хоршоо үг

  • бичиг судар — ном зохиол, судар ном

  • судар ном — эрт эдүгээгийн ном зохиол

  • судар түүх — эрт эдүгээгийн үйл явдлын товчоон

  • судар шаштир — бичиг зохиол, түүх

  • өдөр судар — ажил хэргийг гүйцэтгэх цаг хугацаа

  • удам судар — уг гарал, үүх түүх

  • нутаг судар — газар нутаг

Товчилсон үг

  • СБХ — Судар Бичгийн Хүрээлэн

Үгийн гарал

From Middle Mongol ᠰᠤᠳᠤᠷ (sudur), from Sanskrit सूत्र (sūtra, “sutra”), probably via Old Uyghur 𐽻𐽳𐽸𐽳𐽾 (swdwr /⁠sudur⁠/).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.