Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

сур

нэр үг/ˈsʊr̥/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Идээлж болгосон шир арьсыг элдэж урт зүссэн нь
  2. 2.
    Нарийн зүссэн сураар сүлжиж хийсэн хонгио, бөмбөг; сур харвах (а.нумны хөвчийг татаж сум тээглүүлэн харвах; б.шилж. гүйлгэх, чацга алдах), сурын цуваа (нум сум харвах дэс дарааллын цэс).
IIнэр үг
  1. 1.
    Үхэр, хонины хөвчирхий.
IIIнэр үг
  1. 1.
    шашинТавиглалын идээ

Англи утга

  • нэр үгsling; strap

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнсур
Харьяалахын тийнсурын
Заахын тийнсурыг
Өгөх орших тийнсурд
Гарахын тийнсураас
Үйлдэхийн тийнсураар
Хамтрахын тийнсуртай
Чиглэхийн тийнсур луу
Олон тоосурууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • сур элдэх — сур үрж зөөлрүүлэх

  • сураар баглах — элдэж зөөлрүүлж, боловсруулсан сураар ороож боох

  • гөрмөл сур — сүлжсэн сур

  • сур бөлжин — багаж хэрэгслийг бэхлэхээр нарийн сурыг сүлжин зангидсан гархи

  • суран аргамжаа — сураар хийсэн аргамжаа

  • суран бүс — сураар хийсэн бүс

  • суран жолоо — сураар хийсэн жолоо

  • суран ногт — сураар хийсэн ногт

  • суран оосор — сураар хийсэн оосор

  • суран хуйв — нарийн сурыг эрчлэн хийсэн хуйв

  • ганзагын сур — ганзагалсан юмыг бэхлэн уях зориулалттай нарийн сур

  • ташуурын сур — ташуурын үзүүрт байх сул сур

  • сурын мах — а.хүндтэй зочин дайллагаас хүртэж байхдаа өвчүүний махнаас огтолж авсан дээж; б.гал, бурхан, тэнгэр, сахиусанд өргөхөөр бүхэл шүүснээс огтолж авсан жижиг хэсгүүд

  • сур цогцлох — тавиглах боорцгийг дээр дээрээс нь давхарлан өрж тавих

Хэлц үг

  • сурны амт үзүүлэх — сураар ороолгон зодох

  • сур харвах — гэдэс гүйлгэх

    Хааяа хоолны нэмэр болгож, том шар лаазтай англи гахайн мах өгөхөөр хувь хувиа хямгадан цуглуулан нэгмөсөн идчихээд хоолны хордлого болж ходоодоо эргэтэл бөөлжин, сур харваж мажийх шахаж байсан удаа бий билээ (С.Эрдэнэ, Залуу цэргийн эцэслэл).

  • сур шиг сунаж, сухай шиг улайх — (ААЗ) үхсэн юм шиг унтах:

  • ~ Сур шиг сунаж

  • Сухай шиг улайж

  • Эрчит дөрвөн хөлөөрөө

  • Ээрэм талыг гаталж

  • Агт сайн морьдын туурайг сульдааж

  • Анч сайхан эрсийн хорхойг хөдөлгөж

  • Арван халтар нохойг замд нь цувуулж

  • Агшин бүрдээ үхэлтэй тэрсэлсэн

  • Би – талын хөх чоно!

  • (О.Дашбалбар, Талын хөх чоно)

  • Сур иддэг нохойн ховдог нь гарахгүй

  • Сур идсэн нохой сурснаа мартахгүй

  • Сур идэх нохой боов идэхээ болихгүй

  • Сур шиг сунаж

  • Сухай шиг улайх

  • Сур сунадаг

  • Хүн сурдаг

  • Сүү хийсэн савын үнэр нь гарахгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Сур идэх нохой боов идэхээ болихгүй

  • Сураа бүсэлж сурсан дуугаа дуулах

  • Сур мэт сунаж сухай мэт улайх

  • Сурсан юмыг сураар боодоггүй

Хоршоо үг

  • сур дээс — юм татаж чангалах, боож баглахад хэрэглэх урт, нарийн бөх уяа

  • сур татлага — сур зэргээр хийсэн юм бөхлөх, боох уяа

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.