Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

сүх

нэр үг/ˈsux/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Юм цохих хагалахад хэрэглэх төмрөөр хийсэн ир, мөртэй зэвсэг
  2. 2.
    хуучирсанТолгой нь сүхтэй адил, урт иштэй, эртний цэргийн нэгэн зүйл зэвсэг.
IIнэр үг
  1. 1.
    хуучирсанХэвэнд цутгасан мөнгөн ембүү, нэг мөнгөн сүх тавин лантай тэнцэнэ.

Англи утга

  • нэр үгaxe, ax

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнсүх
Харьяалахын тийнсүхний
Заахын тийнсүхийг
Өгөх орших тийнсүхэд
Гарахын тийнсүхнээс
Үйлдэхийн тийнсүхээр
Хамтрахын тийнсүхтэй
Чиглэхийн тийнсүх рүү
Олон тоосүхнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • алман сүх — хэлтгий саран хэлбэртэй, дугуй иртэй сүх

  • балт сүх — тал иртэй саран хэлбэртэй сүх

  • жижиг сүх — овор багатай сүх

  • тал сүх — нэг талаас нь ирлэсэн сүх

  • том сүх — овор ихтэй сүх

  • хангинуур сүх — нимгэн хавтгай, хурц иртэй сүх

  • түлээний сүх — түлээ хагалахад хэрэглэх ир муутай сүх

  • сүхний ааг — сүхний ирний уг

  • сүхний бариул — сүхний ишнээс барих хэсэг

  • сүхний ир — сүхний юм цавчих хэсэг

  • сүхний иш — сүхний бариул

  • сүх ирлэх — сүхний цавчих хэсгийг иртэй болгох

  • сүхээр цавчих — сүхний иртэй этгээдээр хүчтэй орхиж юмыг хагалах, таслах

Хэлц үг

  • буруу ишилсэн сүх шиг — зөрүүд, адайр зантай

  • сүхэндээ байна уу, ишиндээ байна уу — хэн нь буруутай вэ

  • Зүү хураавал сүх болдог

  • Сүх хураавал сүм болдог

  • Сүжиг байвал бурхан холгүй

  • Сүх байвал түлээ холгүй

  • Сүр бадруулж

  • Сүх далайх

  • Сүр хэсгийг тэнцүүлэн чадагч

  • Сүх илдийг ч уяруулж чадна

  • Сүрэг байвал хоол холгүй

  • Сүү хөөрвөл гал дээр

  • Сүх сугарвал толгой дээр

  • Сүү хөөрүүлбэл галаа тат

  • Сүх сугарвал толгойгоо тат

  • Сүх авах хүн онгийг нь хардаг

  • Хүү авах хүн удмыг нь хардаг

  • Сүх далайтал үхэр амарна

  • Сүх далайтал хүзүү амарна

  • Сүх далайтал

  • Үхэр гурав амьсгалдаг

  • Сүх ишиндээ баригдах

  • Ээж эрдээ баригдах

  • Сүх далайтал хожуул амар

  • Сүүл шарватал гуя амар

  • Сүх хураавал сүм болно

Зүйр цэцэн үг

  • Сүхээр хад цохивол сөрөөд биед ирдэг

  • Үгээр хүн зүхвэл буцаад биед ирнэ

  • Сүх далайтал үхэр амар

  • Сүүж автал чөмөг амар

  • Үгэнд үхэхээр сүхэнд үх

Хоршоо үг

  • сүх бялуу — төмөр, мод зэргээр хийсэн цавчих, цохих багаж зэвсэг

  • хөрөө сүх — юмыг тайрах болон цавчих хэрэгсэл

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *süke, compare Buryat һүхэ (hüxe) and Kalmyk сүк (sük). Outside of Mongolic, compare Yakut сүгэ (süge) and Evenki сукэ (sukə).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.