Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

тахиа

нэр үг/ˈtʰaxi̯aː/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠠᠬᠢᠶ᠎ᠠ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    амьтанХошуу охор, толгой дээрээ улаан сэчигтэй, нисч чаддаггүй, гэрийн тэжээвэр шувуу
  2. 2.
    амьтанзурхайСарны зурхайн ёсны арван хоёр эрхтэний аравдугаар нь

Ойролцоо үг

эмэгчин тахиа

Англи утга

  • нэр үгchicken (domestic fowl of any age); year of the rooster, the twelfth year under the twelve-year lunar cycle.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнтахиа
Харьяалахын тийнтахианыW
Заахын тийнтахиагW
Өгөх орших тийнтахиандW
Гарахын тийнтахианаасW
Үйлдэхийн тийнтахиагаарW
Хамтрахын тийнтахиатайW
Чиглэхийн тийнтахиа руу
Олон тоотахиануудW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • тахианы мах — өд сөдийг зумлаж авсан тахианы мах

  • тахианы өндөг — тахианы гадуураа хальс бүхий зууван хэлбэртэй үр хөврөл

  • тахианы шөл — тахианы махаар хийсэн шөл

  • азарган тахиа — эр тахиа

  • шарсан тахиа — тахианы махыг шарж болгосон нь

  • тахианы хонуур/тахианы үүр — тахианы хоноглох газар

  • тахианы холер — тахианаас гаралтай нэг зүйл халдварт өвчин

  • тахианы хижиг — хавар, намрын цагт олонтоо тохиолддог тахианы нэг зүйл халдварт өвчин

  • тахиа хоноглох — а.тахиа хонууртаа суух; б.шилж. орой болох

  • тахиа хоноглуулах — тахиаг хонуурт нь суулгах

  • тахиа жил — билгийн тооллын аравдугаар жил

  • тахиа сар — намрын дунд сар

  • тахиа цаг — оройн нар шингэх 17.40-19.40 цаг

  • тахиа цэцэг — урга. - а.өвсөн иштэй, ишний үзүүрт тахианы сэчиг адил цэцэг цэцэглэдэг, сарвалж ногооны адил навчтай, янз бүрийн өнгөтэй ургамал; б.тахианы толгой дээр ургасан улаан цэцэг мэт зүйл

  • тахиан толгойн лянхуа — урга. - бүх бие нь өргөстэй, дугариг навч нь лянхуа шиг усан дээр хөвж ургадаг нуур цөөрмийн өвслөг ургамал, үрийг идэж болно

  • тахиан гарди — амьт. - гардийн өөр нэр, янз том тахиатай адил

  • чулууч тахиа — амьт. - далайн усны долгилох бүрд дуугардаг тахиа

Хэлц үг

  • тахианы нойртой — дуг хийвэл сэрчих хүн, нойр сэргэг хүн

    Хүн амьтан шиг санаа амар унтаж чаддаггүй, тахианы нойртой золиг байгаа юм.

  • ↑ азгүй тахиа

  • Арслан аралдсан хүчнээс

  • Тахиа хосолсон арга

  • Илжиг унасан ноён

  • Тахиа унасан түшмэл

  • Нохой хэлээ гаргах цагт хийгээгүйг

  • Тахиа хөлөө өргөх цагт хийх

  • Өндөг байвал тахиа болдог

  • Тахиа байвал өндөг гаргадаг

  • Тавь хүрвэл хэдий явах вэ

  • Тахиа дуугарвал хэдий унтах вэ

  • Тас шувуу ниссэн газар

  • Тахиа яаж хүрэх вэ

  • Тахиа хулгайлсан хүнийг

  • Залхааж байхгүй бол

  • Амт таниад

  • Адуу хулгайлдаг

  • Тахиа дуугарвал гэгээрэхийн тэмдэг

  • Тавь хүрвэл өтлөхийн тэмдэг

  • Тахиа дуугарвал үүр хэдий удах вэ

  • Тавь хүрвэл үхэх хэдий удах вэ

  • Тахиа дуугарвал үүр цайх

  • Тавь хүрвэл үс цайх

  • Тахиа идэж сурсан муурын чанар нь хэзээд хувирахгүй

  • Тахиа хөлөө өргөхөд хийхээр

  • Нохой хэлээ гаргахад хий

Зүйр цэцэн үг

  • Тахиа дуугарвал үүр цайх хэдүй удах вэ

  • Тавь хүрвэл үхэх цаг нь хэдүй удах вэ

  • Тахиа хулгайлсан хүн адуу хулгайлдаг

Үгийн гарал

Mongolian Cyrillic ᠲᠠᠬᠢᠶ᠎ᠠ (taqiy-a) тахиа (taxia) From Classical Mongolian ᠲᠠᠬᠢᠶ᠎ᠠ (taqiy-a), from Middle Mongol ᠲᠠᠬᠢᠶ᠎ᠠ (taqiy-a), from Proto-Mongolic *takïxa, probably a loan from Proto-Turkic *tiakïgu or otherwise related. Compare Proto-Tungusic *tiake (“hen”) and Manchu ᠴᠣᡴᠣ (coko, “chicken”). Cognate with Buryat тахяа (taxjaa), Kalmyk така (taka), Dongxiang tegha, Khitan 𘰺𘯛𘯺 (*t qo a).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.