Үндсэн хэсэг рүү шилжих

тэнгис

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠡᠩᠭᠢᠰ᠋

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Гадаад далайгаас эх газраас юмуу усан доорх өндөрлөгөөр тусгаарлагдсан ус, цаг уурын горимоор ялгагддаг их ус
  2. 2.
    үндэстэн болон түүний нутаг дэвсгэрийг хүрээлсэн тэр үндэстэний тусгаар тогтносон эрх мэдлийн дагуу эзэмшиж буй орчны ус
  3. 3.
    далайн нэг хэсэг эсвэл газраар хүрээлэгдсэн давстай их ус

Ойролцоо үг

Англи утга

  • нэр үгa sea; a lake

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнтэнгис
Харьяалахын тийнтэнгисийнW
Заахын тийнтэнгисийгW
Өгөх орших тийнтэнгистW
Гарахын тийнтэнгисээсW
Үйлдэхийн тийнтэнгисээрW
Хамтрахын тийнтэнгистэйW
Чиглэхийн тийнтэнгис рүү
Олон тоотэнгисүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • Газар дундад тэнгис — Европ, Африк, Ази тивийн хооронд орших их ус

  • Япон тэнгис — Японы арлын ойролцоох тэнгис

  • тэнгисийн боомт — тэнгисийн эрэг дээрх хөлөг онгоц зогсох, буудаллахад зориулан бэлтгэсэн газар

  • тэнгисийн давалгаа — тэнгисийн усны их түрлэг

  • тэнгисийн салхи — тэнгисийн зүгээс үлээх салхи

  • тэнгисийн урсгал — ус, агаарын хоорондын үрэлтийн хүч, усанд үүссэн даралтын зөрөө, далайн түрэлт үүсгэдэг нар сарны нөлөө зэрэг янз бүрийн хүчний нөлөөгөөр далай, тэнгисийн усны шилжих хөдөлгөөн

  • тэнгисийн харилга — эх газар дээшилж, далайн ёроол сууж усны эзлэхүүн багассанаас тэнгисын ус эргээсээ аажмаар холдох үйл явц

  • тэнгисийн хоолой — хоёр эх газрын хоорондуур нэвтэрч, хоёр тэнгисийг холбосон усан зам

  • тэнгисийн хурдас — далай тэнгисийн ёроолд хуримтлагдсан тунамал, галт уулын гаралтай тунамал хурдас

  • тэнгисийн цэрэг — усан цэрэг

  • тэнгисийн шуурга — тэнгист гарах хүчтэй салхи

  • тэнгисийн татрал — нар, сар, дэлхийн хөдөлгөөний хууль, од гарагийн байршил, дэлхийн гадаргын их усны хэмжээ болон бусад хүчин зүйлийн нөлөөгөөр тэнгис далайн усны дотоод үелэлийн төвшин үе үе буурах үзэгдэл

  • тэнгисийн түрлэг — нар, сар, дэлхийн хөдөлгөөний хууль, од гарагийн байршил, дэлхийн гадаргын их усны хэмжээ болон бусад хүчин зүйлийн нөлөөгөөр тэнгис, далайн усны үелэлийн төвшин үе үе өргөгдөх үзэгдэл

Хэлц үг

  • Тэнгис хатахгүй

  • Албат дуусахгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Тэнгис хатахгүй албат дуусахгүй

Хоршоо үг

  • тэнгис далай — эх газрын хооронд байх их ус

Үгийн гарал

Inherited from Classical Mongolian ᠲᠡᠩᠭᠢᠰ᠋ (tenggis, “a lake”), from Middle Mongol 騰汲思 (/⁠teŋgis⁠/), from Proto-Common Turkic *teŋiz, from Proto-Turkic *teŋiŕ. Doublet of Чингис (Čingis, “Genghis”). Compare Buryat тэнгис (tengis), Kalmyk теңгс (teñgs); Kazakh теңіз (teŋiz, “a sea”), Uzbek dengiz (“a sea”), Turkish deniz (“a sea”); Manchu ᡨᡝᠩᡤᡳᠨ (tenggin, “a lake”); etc.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.