түлхүүр

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠲᠦᠯᠬᠢᠭᠦᠷ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Цоож, оньс зэргийг нээх, онгойлгох хэрэгсэл
2.
Эрэг боолт суллах, чангалах хэрэгсэл;

Англи утга

нэр үгkey (for use with a lock)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	түлхүүр
Харьяалахын тийн	түлхүүрийнW
Заахын тийн	түлхүүрийгW
Өгөх орших тийн	түлхүүртW
Гарахын тийн	түлхүүрээсW
Үйлдэхийн тийн	түлхүүрээрW
Хамтрахын тийн	түлхүүртэйW
Чиглэхийн тийн	түлхүүр лүү
Олон тоо	түлхүүрүүдW

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

түлхүүр тааруулах — а.цоожийг өөрийн түлхүүрээс өөр зүйлээр онгойлгох; б. шилж. хүний арга эвийг олох
түлхүүр хийлгэх — түлхүүртэй болох
түлхүүр баригч — хуучир. - түлхүүрч
түлхүүр барих — шилж. - нярав хийх, сан хөмрөгийн түлхүүрийг эзэмших
түлхүүрийн гэр — түлхүүр хадгалах сав
түлхүүрийн оосор — түлхүүрийг хэлхэх юм
авдрын түлхүүр — авдрын цоож онгойлгох зүйл
машины түлхүүр — машин хөдөлгөх хэрэгсэл
нууц түлхүүр — нууц бичгийг тайлж унших тусгай цагаан толгой
цагны түлхүүр — цаг тааруулах, сэрүүлэг тавих, цагны баадууг чангалах зориулалттай цагны эд анги
түлхүүр үг — ямар нэг далд утгатай үгсийг тайлах үг
түлхүүр мод — хог шороо цэвэрлэх урт мод
түлхүүр машин — том хусуур бүхий машин
түлхүүр тэрэг — ганц дугуйтай, түлхэж явдаг аар саар юм зөөх тэрэг

Хэлц үг

Сүү мэт цагаан сэтгэлтэй
Түлхүүр мэт уран аргатай
Түмэн хэргийн товч нь нэг
Түлхүүр оньсын хэлхээ нь нэг

Хоршоо үг

түлхүүр цоож — цоожлох онгойлгох хэрэгсэл

Товчилсон үг

ТОЦ — Түлхүүр Олшруулах Цэг

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.