Үндсэн хэсэг рүү шилжих

уг

нэр үг/ʊk/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠭ

Тайлбар

нэр үг
  1. 1.
    Юмны ёзоор, язгуур
  2. 2.
    Хүн, амьтан, бодос юмны анхны уг үүсэл, эх
  3. 3.
    Төрөлх, цаад мөн чанар, анхны үүсэл
  4. 4.
    Чанад, туйл
  5. 5.
    Тухайн, өгүүлж буй
  6. 6.
    Үнэндээ, чухамдаа, уул нь
  7. 7.
    Ерөөс, уулаас

Англи утга

  • нэр үгroot, base; origin, source; original, fundamental, primal

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнуг
Харьяалахын тийнугийн
Заахын тийнугийг
Өгөх орших тийнугт
Гарахын тийнугаас
Үйлдэхийн тийнугаар
Хамтрахын тийнугтай
Чиглэхийн тийнуг руу
Олон тооугууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • модны уг — модны газарт бэхлэгдсэн ёзоор хэсэг

  • хэлний уг — хэлний хоолойд бэхлэгдсэн хэсэг

  • нүдний уг — хүүхэн харааны чанх эсрэг тал дахь нүдний дотор талын хэсэг

  • уг язгуурыг нь таслах — үр үндсийг нь таслах

  • уг гарал — гарал үүсэл

  • угийн бичиг — монголчуудын эцгийн тал буюу ясан төрлөө баримтлан түүнийгээ ес есөн үеэр тасалбар болгон хөтөлсөн удмын бичиглэл

  • уг муут — а.удам судар муутай хүн; б.санаа сэтгэл нь муу хүн

  • уг сайт — а.удам судар сайтай хүн; б.сэтгэл сайхантай хүн

  • уг нутаг — төрсөн нутаг

  • уг тасрах — удам тасрах, үр хүүхэдгүй байх

  • уг харлах — үр хүүхэдгүй болж үр үндэс тасрах

  • уг эх — а.жинхэнэ эх; б.эхлэл, үүсгэл

  • угийг нь хөөх — а.цаад мөн чанарыг нь эрэх, хайх; б.үүсэл гарлыг нь судлах, удам угсааг нь судлах

  • уг чанар — төрөлх мөн чанар

  • уг санаа нь — цаад гаргах гэсэн санаа нь, дотроо агуулж буй санаа нь

  • угийн монгол хүн — төрөлхийн монгол хүн, эцэг эх нь монгол хүн

  • угаасаа хөдөөний хүн — анхнаасаа хөдөө амьдардаг байсан, ерөөсөө хөдөө төрж өсч, амьдарч байгаа

  • уг мухар — а.ёзоор; б.цаад мөн чанар

  • сэтгэлийн уг — сэтгэлийн гүнд, сэтгэлийн чанад, үнэн сэтгэл

  • хүслийн уг — туйлын хүсэл

  • уг ажил — тухайн ажил, өгүүлэгчийн ярьж буй ажил

  • уг асуудал — тухайн хэлэлцэж буй асуудал

  • уг байдал — тухайн байдал, өгүүлэгчийн ярьж байх үеийн байдал

  • уг хэрэг — тухайн хэрэг явдал

  • уг үүрэг — өгүүлэгчийн өмнө өгүүлсэн үүрэг, тухайн үүрэг

  • уг нь — уул нь, үнэндээ

  • уг нь эмч хүн — анхнаасаа эзэмшсэн мэргэжил нь эмч боловч, уул нь эмч

  • уг чанартаа — үнэндээ, чухамдаа

  • угаас — ерөөс, уулаас

  • угаас сэргэлэн хүн — ерөөс сэргэлэн хүн

Хэлц үг

  • Дээл муутын үртэс

  • Дээдэс муутын зулзага

  • Уг муутийн үртэс

  • Удам муутын зулзага

  • Тохом тохоотой

  • Уг углаатай

  • Уг муутай хүнд

  • Ухаангүй ноён

  • Уг муутыг усан дотроос түймэр авах

  • Санаа муутыг салхин доороос мэдэж авах

  • Уг муутын үрийг бүү ав

  • Удам муутын хоймор бүү суу

  • Уг нь бухын

  • Ухаан нь тугалын

  • Уг нь муу бол

  • Туг нь муу

  • Уг сайтыг харж урагж

  • Онги сайтыг шилж цавч

  • Тохом тохоостой

  • Уг үгүй хүн ноён болохгүй

  • Онги үгүй сүх түлээ хагалахгүй

  • Уг хэрэг нь будлиантай бол

  • Эцэс нь будлиантай

  • Уг үгүй оглорохгүй

  • Үзүүргүй шантрахгүй

  • Уг сайт хүнтэй

  • Ураг болоход урамтай

  • Онги сайт сүхтэй

  • Түлээ цавчихад урамтай

  • Уул усыг нүүлгэхэд хялбар

  • Уг чанарыг өөрчлөхөд бэрх

  • Ууц нь муу боловч

  • Уг нь муугүй

Зүйр цэцэн үг

  • Угаа эс мэдэгчид ойд төөрсөн сармагчин адил

  • Уг нь бухын

  • Ухаан нь тугалын

  • Уг сайтын хүү

  • Угсаа сайтын унага

  • Уг муутын үрийг бүү ав

  • Удам муутын хоймор бүү суу

Хоршоо үг

  • уг язгуур — эх үүсвэр

  • уг сурвалж — а.хэрэг явдлын гарах болсон шалтгаан, нөхцөл, үүсгэл; б.удам судар

  • уг удам — угсаа гарал

  • уг үндэс — а.хэрэг явдлын шалтгаан; б.удам угсаа; в.ёзоор, язгуур

  • уг шаг — үүсэл, гарал, анхны эх сурвалж

  • уг таг — ямар ч, юу ч

  • уг сөг — ухаан жолоо

  • уг сөггүй — ухаан жолоогүй

Үгийн гарал

Within Mongolic cognate with Buryat, Kalmyk уг (ug), East Yugur ogh. Likely of Turkic origin, see also Manchu [script needed] (uksun).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.