Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

уйлах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Өвдөх, гомдох зэрэг сэтгэл хөдлөлөөс болж нүднээс нулимс гарах
  2. 2.
    Эргэлдэх, тойрох.

Англи утга

  • үйл үгto weep, cry

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)уйлах
Одоо ирээдүй цаг (-на)уйлна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)уйллаа
Өнгөрсөн цаг (-в)уйлав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)уйлжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)уйлсан
Хэвшсэн нэр (-даг)уйлдаг
Холбох нөхцөл (-ж)уйлж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)уйлаад
Болзох нөхцөл (-вал)уйлбал
Хүсэх (-маар)уйлмаар
Захирах (-аарай)уйлаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)уйлахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • уйлан алдах — хариугүй нулимс унагах шахах

  • бархиран уйлах — их дуугаар хашгиран уйлах

  • эхэр татан уйлах — маш их гомдсоноос үе үе ээрэн уйлах

  • гиншин уйлах — аярхнаар дуугаран нулимс унагах

  • гашуудан уйлах — харамсан нулимс асгарах

  • асгаруулан уйлах — нулимс маш ихээр гоожин уйлах

  • нүдээ ширгэтэл уйлах — нулимсаа барагдтал уйлах, ихэд уйлах

  • толгой өөд татахгүй уйлах — тайтгарч чадахгүй маш ихээр нулимс унагах

  • худлаа уйлах — уйлсан дүр эсгэх

  • уйлж унжих — гомдон нулимс унаган, сэтгэлээр унах

Хэлц үг

  • цусаар уйлсан ч эргэхгүй — болоод өнгөрсөн, дахиад яасан ч эргэхгүй

  • Уйлах болбол нүдтэй нүдгүй ч уйлдаг

  • Үхэх болбол юмтай юмгүй ч үхдэг

  • Уйлах хүүхдийн хошного

  • Урьд өдрөөс умалзана

  • Уйлах хүүхэд урьдаасаа

  • Ойчих хүүхэд орноосоо

  • Улаан мах дуусах

  • Уйлах нүүр дуусахгүй

  • Улайх нүүргүй

  • Урвайх царайгүй

  • Уйлах сэтгэлгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Уйлах ихдэх

  • Инээх багадах

  • Уйлж байж хүн болдог

  • Майлж байж мал болдог

  • Уйлъя гэвэл ушаандарыг унш

  • Инээе гэвэл илдандийг унш

Хоршоо үг

  • уйлах хайлах — асгартал нулимс унаган гомдоллох

  • уйлах майлах — нулимс асгаруулан орилох

  • уйлах унжих — гомдон нулимс унагах, сэтгэл санаагаар унан нулимс унагах

  • уйлах орилох — чанга дуугаар хашгирах, уйлах

  • уйлах бархирах — их дуу тавин уйлах

  • инээх уйлах — сэтгэл хөдөлснөөс болж хөхөн хөөрөх, нүднээс нулимс гарах

Үгийн гарал

уй (uj, “sorrow”) + -лах (-lax)

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.