Үндсэн хэсэг рүү шилжих

уух

үйл үгнэр үг/ʊːx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠤᠭᠤᠬᠤ

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Шингэн юмыг балгаж залгих
  2. 2.
    шилжсэн утгаЦаас бөс зэрэг зүйл шингэн зүйлийг шингээх
  3. 3.
    шилжсэн утгаҮрэх, барах
нэр үг
  1. 1.
    ус уух

Англи утга

  • үйл үгto drink; to squander

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)уух
Одоо ирээдүй цаг (-на)ууна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)уулаа
Өнгөрсөн цаг (-в)уув
Өнгөрсөн цаг (-жээ)уужээ
Үйлдсэн нэр (-сан)уусан
Хэвшсэн нэр (-даг)уудаг
Холбох нөхцөл (-ж)ууж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)уугаад
Болзох нөхцөл (-вал)уувал
Хүсэх (-маар)уумаар
Захирах (-аарай)уугаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)уухгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • айраг уух — айраг залгилах

  • ус уух — ус балгах, ус залгилах

  • цай уух — цай балгалах

  • архи уух — архи балгах

  • ухаан алдталаа уух — хэтэрхий их архи ууж эрүүл ухаанаа алдах

  • унд уух — хөнгөн маягийн хооллож ундлах

  • эм уух — шингэн болон шахмал эмийг балгаж залгих, зажилж идэх

  • бэх уудаг цаас — бэхтэй үзгээр бичихэд бэхийг шингээдэг цаас

  • мөнгө уух — мөнгө их зарцуулах, үрэх

  • цаг уух — цаг үрэх, цаг их авах

Хэлц үг

  • нохой гурав харагдтал уух — архи хэтэртэл уух, жирийн байдлаа алдтал уух

  • ууж идэхээ умартах — санаа сэтгэл шулуудан ямар нэгэн юманд шургуу зүтгэх

  • ухаанаа уух — а.эрүүл ухаанаа алдах; б.хэтэрхий их архи уух

  • ус уух хувьтай — амьд явах хувьтай

  • мөнгө уух — а.их цалин хөлс авах; б.алив ажил төрлийг гүйцэтгэхэд мөнгө их зарах

  • өвс идэж ус уусан юм шиг — хүч тэнхээгүй, тар тамир муутай, сул дорой

  • эрүүний шөл уух — загнуулах, аашлуулах

  • ↑мөнгө уух

  • ↑ нохой гурав харагдтал уух

  • ↑ өвс идэж, ус уусан юм шиг

  • ↑ ус уух хувьтай

  • ↑ ухаанаа уух

  • ↑ эрүүний шөл уух

  • Унах байхгүйд морь өгнө

  • Уух байхгүйд тараг өгнө

  • Уух идэх тасарвал

  • Ухаан билиг алдардаг

  • Уух хэмээн унд зэхдэг

  • Унах хэмээн эмээл тохдог

Зүйр цэцэн үг

  • Ууж идэхдээ хурдан

  • Унтаж хэвтэхдээ мэргэн

  • Ууж шорвог гэх

  • Унаж даарь гэх

  • Уудаг ундаа багасга

  • Унтах нойроо богиносго

Хоршоо үг

  • уух идэх — шингэн зүйл уух болон хоол хүнсний зүйл идэх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *uxu-, compare Buryat ууха (uuxa), Kalmyk уух (uux), Dongxiang u (“to drink (in gulps)”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.