ууц

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠤᠭᠤᠴᠠ

Тайлбар

нэр үг

1.
биезүй. Нурууны сээрээс хойш ахар сүүл хүртэлх хэсэг, харцага
2.
Монгол үндэсний идээ болох, нядалсан хонины нурууны сээрээс доош бүхий бүх хэсэг
3.
нурууны сээрээс хойш ахар сүүл хүртэлх хэсэг

Англи утга

нэр үгhip; loin; sacrum

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	ууц
Харьяалахын тийн	ууцны
Заахын тийн	ууцыг
Өгөх орших тийн	ууцанд
Гарахын тийн	ууцнаас
Үйлдэхийн тийн	ууцаар
Хамтрахын тийн	ууцтай
Чиглэхийн тийн	ууц руу
Олон тоо	ууцнууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

ууцаа үүрэх — хоёр гараа ар нуруундаа зөрүүлэн тавих
ууцан сүүлт хонь — ууц сүүлний хэсэг нь мяраалаг хонины нэгэн үүлдэр
ууцны нүд — ууцны хоёр хажуугийн хонхор хэсэг
ууц тавих ёс — ууц гэдэг нь зургаан хавирга, ууц сүүлийн хамт үргэлжилж байгаа хэсгийн нэр бөгөөд түүнийг баяр ёслол, хүндэтгэлд хэрэглэхдээ ууцан дээр сээр буюу эсвэл хүзүү, дал, дөрвөн өндөр, хавирга, хонготой шагайт чөмөг дагуулан тавьдаг. Ууц хүнд тавихдаа баруун гарт нь дөрвөн өндөр хавиргыг тавих бөгөөд сээрний нарийн үзүүр, шаантны борви, далны маяа, хавирганы бураа талыг харцага өөд харуулан тавина. Хэрэв сээрийн оронд хүзүү тавих бол аман хүзүү талыг харцага тийш нь, харцагыг зочны зүг харуулан тавина
ууц таллах — хүндэт. - ууцны хоёр этгээдийн намилхайг нимгэн зүсэх
ууц хаших — бүхэл ууцыг унагаж ууц яснаас харцага, хавирга, сүүлнээс нь салгах

Хэлц үг

Дээл нь муу боловч дээдэс нь муугүй
Ууц нь муу боловч уг нь муугүй
Улай үзсэн хэрээ
Ууц үзсэн лам шиг
Ууц идсэнээ бүү онгир
Урьтаж өгснөө бүү тавла
Ууц нь муу боловч
Уг нь муугүй
Учир мэдэхгүй хүнд
Ууц бүү гарга
Үнээ маллахад өргүүлдэг ч учирч болох
Ууц идэхэд зовлого ч учирч болох
Цээж нь ширээнд
Ууц нь шороонд

Зүйр цэцэн үг

Учир мэдэхгүй хүнд ууц бүү гарга

Хоршоо үг

ууц нуруу — хүн, амьтны их биеийн ар хэсэг

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *uguca (“loin, hip”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.