ухаа

нэр үгтэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хэрэг бодосын тусгалыг сэрж мэдэх тархи мэдрэлийн системийн эрүүл ажиллагаа
2.
Биеэ захирах, барих чадвар
3.
Ухаан санаа

IIтэмдэг нэр

1.
Цайвардуу гэрэлтэй улаан өнгө.

IIIнэр үг

1.
Талархуу газар буй өндөрхөн зоо газар

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	ухаа
Харьяалахын тийн	ухааны
Заахын тийн	ухааг
Өгөх орших тийн	ухаад
Гарахын тийн	ухаанаас
Үйлдэхийн тийн	ухаагаар
Хамтрахын тийн	ухаатай
Чиглэхийн тийн	ухаа руу
Олон тоо	ухаанууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

ухаа гарах — их айж сандрах
ухаа гартал айх — маш их айх, ухаанаа алдтал айх
ухаа алдах — а.манарч огт мэдээ сэхээгүй болох; б.ямар нэгэн сэтгэлийн хөдлөлөөс болж өөрийн биеийг барьж чадахгүй болох; в.нэг зүйлд сэтгэл ихэд төвлөрч өөр зүйл анхаарахгүй болох
ухаа эргүүлэх — зориуд ой тойнд оруулахгүй олон юм ярьж хүний ухааныг төөрүүлэх арга хэрэглэх, тархи эргүүлэх ч гэнэ

Хэлц үг

ухаа малгайгүй — сандарч учраа олохгүй болсон нь

Хоршоо үг

ухаа мэдээ — бүх биеийн мэдрэлийн эрүүл ажиллагаа
ухаа сэхээ — а.хүний тархины эрүүл үйл ажиллагаа; б.авхаалж самбаа
ухаа сэхээгүй — а.манараад юу ч мэдэхгүй; б.санд мэнд, яаруу сандруу
ухаа томоо — насанд хүрэхийн сацуу хэрэг явдлын зүй тогтоолыг таньж ойлгох чадвар
ухаа төхөө — ухаа томоо
ухаа гүвээ — а.овгор товгор газар; б.ухаа толгод ихтэй газар
ухаа толгод — уулнаас намхан, өндөрлөг бүхий газар

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.