Үндсэн хэсэг рүү шилжих

ухах

үйл үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Малтах, сэндийлэх
  2. 2.
    Онгилох, төнхөх
  3. 3.
    шилжсэн утгаУудлах, онгилох
  4. 4.
    Дугуй хэлбэртэй огтлон авах
  5. 5.
    шилжсэн утгаХулгайлах
IIүйл үг
  1. 1.
    Юмны учир утгыг ойлгох, ухамсарлах

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto understand
  • үйл үгto dig, excavate, root up, rummage (in), ransack

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)ухах
Одоо ирээдүй цаг (-на)ухна
Өнгөрсөн цаг (-лаа)ухлаа
Өнгөрсөн цаг (-в)ухав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)ухжээ
Үйлдсэн нэр (-сан)ухсан
Хэвшсэн нэр (-даг)ухдаг
Холбох нөхцөл (-ж)ухаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)ухаад
Болзох нөхцөл (-вал)ухвал
Хүсэх (-маар)ухмаар
Захирах (-аарай)ухаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)ухахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • худаг ухах — нүх малтаж ус гаргах

  • гаансны толгой ухах — гаансны толгойг төнхөж цэвэрлэх

  • авдар ухах — авдар дотор байгаа зүйлээ онгилж үзэх

  • түрийгээ ухах — түрийгээ уудлах

  • дээлийн зах ухах — дээлэнд зах суулгахын тулд дугуй хэлбэртэй огтолж авах

  • дээврийн хоолой ухах — гэрийн дээврийн хоолойг дугуй хэлбэртэй огтлох

  • айл ухах — айлаас хулгай хийх

Хэлц үг

  • нүд ухах — аашилж загнах

  • нүдээ ч ухаж өгөхөөс буцахгүй — мөнгө олохын тулд юу ч хийхээс буцахгүй байх, цагаандаа гарах

  • бөгсийг нь ухах — мууг нь үзэх гэх

Зүйр цэцэн үг

  • Ухаж мэдсэнээ эс хэлэх цэцнээс

  • Үзсэн харснаа хэлэх тэнэг дээр

Хоршоо үг

  • ухах төнхөх — а.газар шороог малтан сэдийлэх; б.авдар, сав суулгыг онгилж үзэх, уудлах

  • ухах мэдэх — юмны утга учрыг нэлээн гүнзгий ойлгож мэдэх, цаад мөн чанарыг сайтар ойлгож мэдэх

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *uka-, compare Kalmyk ухх (uxx).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.