хаг

нэр үгаялга үг/xaɡ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠭ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хад, чулуу, хөрсний гадарга дээр гол төлөв ургадаг өнгөр
2.
Ямар нэгэн юманд тогтож дагтаршсан зүйл
3.
Хүдрийг боловсруулснаас гарах зүйл

IIнэр үг

1.
Мөөг болоод замгийн хам бүрдэл.

IIIнэр үг

1.
Мал төллөхөд гарах төлийг бүрхсэн хальс, малын ихэс.

IVнэр үг

1.
хаг яг хорш. (хахиран гарах дуу чимээ).

Англи утга

нэр үгcoating, crust; lichen, moss; dandruff; slag (impurities removed when smelting ore); placenta
аялга үгThe sound of a cough.

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хаг
Харьяалахын тийн	хагийн
Заахын тийн	хагийг
Өгөх орших тийн	хагд
Гарахын тийн	хагаас
Үйлдэхийн тийн	хагаар
Хамтрахын тийн	хагтай
Чиглэхийн тийн	хаг руу
Олон тоо	хагууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хаг бие — иш, навч, үндэс гэсэн тодорхой ялгарах эрхтэнгүй доод ургамлын биенцэр
хаг тогтох — хаг бий болох, хагтах
хагийн замаг — хаг биеийн бүрэлдэхүүний замаг, ногоон, хөх ногоон, шар ногоон, хүрэн зэрэг замаг мөөгтэй хамтарч хаг үүсгэсэн нь
хагийн мөөг — замагтай хамтарч хаг үүсгэсэн мөөг
чулууны хаг — хад чулууны гадуур бүрхэж тогтсон зүйл
толгойн хаг — арьсны өнгөнцөр хөрснөөс гарах өнгөр
шүдний хаг — шүдэн дээр тогтох чулуурхаг хөгц
төмрийн хаг — төмрийг хүдрээс хайлуулж авахад гарах хатуу зүйл

Хэлц үг

хагийг нь маажих — муу муухайг нь хэлэх
Хаданд гарсан ямаа
Хаг идээд ирдэг
Хадам дагасан эр
Хазаараа бариад ирдэг

Хоршоо үг

хаг ис — юман дээр тогтсон тортог
хаг яг — хахиран гарах дуу чимээ

Үгийн гарал

From Proto-Turkic *kāk, compare with Kazakh қақ (qaq, “dry, limescale”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.