Үндсэн хэсэг рүү шилжих

ханах

үйл үгнэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iүйл үг
  1. 1.
    Бие сэтгэл эгээрэл хүслийг хүрэлцтэл, дүүртэл олох, эдлэх
  2. 2.
    Цангаа тайлагдах, ундаасал гарах
  3. 3.
    Уусгагч бодос дээд хэмжээндээ хүрч цаашид уусахгүй болох
  4. 4.
    шилжсэн утгаЭргүүлэх юмны угтаа тултал гүйцэд эргэх, эргүүлж ханах (гүйцэд эргүүлэх, цаашид эргэх боломжгүй болох), эрэгдэж ханах (гүйцэд эрэгдэх, цаашид эргэх боломжгүй болох
  5. 5.
    шилжсэн утгаАрьс шир зэргийг сайтар элдэж боловсруулах
IIүйл үг
  1. 1.
    анагаах ухаанЭмчлэх зорилгоор судсыг хатган цоолж, цусыг гаргах

Ойролцоо үг

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)ханах
Одоо ирээдүй цаг (-на)ханана
Өнгөрсөн цаг (-лаа)ханалаа
Өнгөрсөн цаг (-в)ханав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)ханажээ
Үйлдсэн нэр (-сан)ханасан
Хэвшсэн нэр (-даг)хандаг
Холбох нөхцөл (-ж)ханаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)ханаад
Болзох нөхцөл (-вал)ханавал
Хүсэх (-маар)ханамаар
Захирах (-аарай)ханаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)ханахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • бах ханах — а.сэтгэл дүүрэн ханамжтай болох; б.бусдын мууд сэтгэл ханах

  • бодол ханах — бодол эцэстээ тулах

  • сэтгэл ханах — санасан хүссэн зүйл ёсоор биелж, санаа сэтгэл тааламжтай болох

  • нойр ханах — сайтар унтаж амрах

  • сууж ханах — сууж гүйцэх, сууж залхах

  • хүсэл ханах — санасандаа хүрэх

  • ууж ханах — цангаа гарах

  • цайнд ханах — цай ууж болох

  • ханасан уусмал — ууссан бодос тунадасжиж эхлэх үеийн уусмалын төлөв байдал

  • элдүүр ханах — а.арьс шир зэргийг сайтар элдэж, нухаж боловсруулах; б.шилж. ажилд нухлагдан сурч хатуужих

  • ханах засал — хүн, амьтны биеийн зохих судсыг ханаж муу цусыг нь гаргаж өвчнөөс сэргийлэх буюу анагаах монгол эмнэлгийн ширүүн заслын нэг

  • судас ханах — судас хатгах

  • цус ханах — цус гаргах

  • богино хавирганы товчлуур ханах — малын өрөөсөн хөл доголох, наршиж голоо цохьсон адуу, тэвээрэг авахгүй байгаа бог мал, тэмээ зэргийн өвчүүний бүдэрхийн үсний эргүүлгийн голд байдаг судсыг ханаж эмчлэх арга

  • гүрээний судас ханах — малын таван цулын эмгэг, бөөрний өвчний улмаас цусаар шээх, харшиж доройтох зэрэг өвчний үед эрүүний угаас доош нэг алга дарам газар буй судсыг ханаж эмчлэх арга

  • зооны бүдүүн судас ханах — эдэлгээ муугаас үргэлж нуруугаа авах, бөгс нь оринготож мурийх зэрэгт малын гол мах дагаж олон уулзахаас хойхно, ташаан толгойн хооронд байх судсыг ханах эмчилгээний арга

  • ороо харыг ханах — малын урд хөлд цус буух, далны маяаны мах хуурснаас болж доголох зэрэгт богт чөмөгний залааны савхан дээгүүр тохож гарсан судсыг ханаж эмчлэх арга

Хэлц үг

  • ханаж цадахаа мэдэхгүй — маш их шуналтай

  • шавай ханах — сэтгэл ханах, санасандаа хүрэх

  • ↑бах ханах

  • ↑ шавай ханах

  • Ханах нойр чилэх сүүж биш

  • Хийх юм хэлэх үг биш

Хоршоо үг

  • ханах цадах — гүйцэд цадах

  • ханах төөнөх — монгол уламжлалт анагаах ухаанд байсан эмчилгээний аргууд

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.