Үндсэн хэсэг рүү шилжих

харгана

нэр үгүйл үг/xarɢən/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠠᠷᠭᠠᠨ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    ургамалБуурцагтан овгийн төрөл, модлог сөөг ная орчим зүйлтэй
IIнэр үг
  1. 1.
    амьтанСүрэглэн амьдрах усны шувуу.

Англи утга

  • нэр үгcaragana, Caragana arborescens
  • үйл үгdurative tense in -на (-na) of харгах (xargax, “to collide”)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхаргана
Харьяалахын тийн—
Заахын тийн—
Өгөх орших тийнхарганад
Гарахын тийн—
Үйлдэхийн тийн—
Хамтрахын тийнхарганатай
Чиглэхийн тийнхаргана руу
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • түүж эсгий хийх — огт бүтэхгүй зүйл сэдэх

  • алтан харгана — урга. - алтлаг иштэй, салаалсан мөчиртэй, доош нугарсан өргөслөг цайвар ногоон навчтай, шар цэцэгтэй, их төлөв уулын хяр, ар, шил газар ургадаг өндөр нь нэг метр хүрдэг харганы нэг зүйл

  • өргөст харгана — урга. - өргөс сондуу бүхий модлог сөөг

Хэлц үг

  • харганын ноос — унгас

  • харганад орсон шавж, хавханд унасан чоно шиг — эрхшээлд орогсод, мултарч зугтаахуйяа бэрх бологсод

    Хавирга Жамбал хэчнээн их хойхор хожин арга баширтай байсан ч залуу Шүжи Мажигийн өмнө бол харганад орсон шавж, хавханд унасан чоно шиг яах аргагүй уг чанараа илрүүлдэг (А.Одсэр, Хавар цагийн намуухан өдөр).

  • харганын ноос [унгас] түүж, эсгий хийх — огт бүтэхгүй зүйл сэдэх

    Би гуйгаад, чи тусалж Монголд Шамбал байгуулна. Харганын ноос түүж, эсгий хийхтэй адил хэрэг байна даа гээд Эрдэнэ хөгжилтэй инээв (Ч.Лодойдамба, Тунгалаг тамир).

  • Хамхуул хэдий сагсайвч алган чинээхэн сүүдэр

  • Харгана хэдий бүдүүрэвч аяган чинээхэн иш

  • Хангин хартай

  • Харгана өргөстэй

  • Харгана шатвал унтрахаа мэдэхгүй

  • Тэнэг хөөрвөл үхэхээ мэдэхгүй

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *karagana, equivalent to хар (xar, “black”) + -гана (-gana).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.