Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хот

нэр үг/ˈxɔtʰ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Нэгэн газар барилга байшин цогцлон суурьшсан бөгөөд үйлдвэр, худалдаа, засаг захиргааны байгууллага төвлөрч хүн ам олноор хуран цугларсан газар
  2. 2.
    Хөдөө газар хэд хэдээрээ хамтран буусан мал сүрэг бүхий айл өрх
IIнэр үг
  1. 1.
    Мал, гөрөөсний хэвтэшлэх газар
IIIнэр үг
  1. 1.
    Хонь малын үр тогтох хэвтэш
IVнэр үг
  1. 1.
    далны хот (далны ясны хамрын хажуу этгээдийн уудам газар), хот сайтай дал (хажуу этгээд нь уудам далны яс).
Vнэр үг
  1. 1.
    Цахиур бууны дарь агуулах сав, эвэр буюу булигаар арьс мэтээр хийнэ
VIнэр үг
  1. 1.
    Морины мундаан дээр үлдээсэн дэл.
  2. 2.
    VIIIхот мандал (а.шашин. Буддын шашны ном унших, бясалгал хийх үед бурхны хөргийг залах (байрлуулах) газар; б.ёслолын талбайд барьсан өндөр тавцан).
  3. 3.
    IX нэрТөмөрлөг хайлуулах сав.
  4. 4.
    XIхотны дэрс урга. Түнгэ.
нэр үг
  1. 1.
    том газар нутагтай, шигүү суурьшсан хотожсон нутаг дэсвгэр; хэд хэдэн дүүрэгтэй байж болно
  2. 2.
    өөрийн удирдлага бүхий төвлөрсөн суурин газар
    • хотын харъяа газар төлбөртэй

Англи утга

  • нэр үгtown, city

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхот
Харьяалахын тийнхотын
Заахын тийнхотыг
Өгөх орших тийнхотод
Гарахын тийнхотоос
Үйлдэхийн тийнхотоор
Хамтрахын тийнхоттой
Чиглэхийн тийнхот руу
Олон тоохотууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хот байгууламж — уран барилга, нийгэм эдийн засаг, ариун цэвэр эрүүл ахуй, барилга техник, байгаль орчныг хамгаалах арга хэмжээг иж бүрнээр хамарсан хотын төлөвлөлт барилгажилтын онол практик

  • хот орох — хөдөөгөөс төв газар очих, хотод очих

  • хотын хөдөлгөөний дүрэм — хүн ам шигүү суурьшсан газар мөрдөх ердийн ба авто хөсөг, хүмүүсийн зохицон явах дүрэм, төв газрын замын хөдөлгөөний ба зорчигчийн мөрдөх дүрэм

  • хотын хүн ам — төвлөрсөн газрын хүн ам

  • хотын цэцэрлэг — төв газрын ургамалжуулсан амрах, алжаал тайлах газар

  • нийслэл хот — төрийн дээд эрх мэдэл бүхий байгууллага, засаг төрийн албан байгууллага орших улсын төв хот

  • хот айл — мал аж ахуй эрхэлсэн хэд хэдэн өрх гэр, малчин ардууд хамтран нүүдэллэж хөдөлмөрөө хоршин мал сүргээ маллах, ашиг шимийг хамтын хүчээр авдаг хөдөлмөр зохион байгуулалтын хэлбэр

  • хот өрх — нэг хэсэг өрх айл

  • айл хотны хүмүүс — хөрш зэргэлдээ хүмүүс

  • хонины хот — хонины хэвтэшлэх газар

  • хот этэх — нүүдэл буухаас өмнө цас арилгаж хонь, үхрийн хэвтэр бэлтгэх

  • хот нь харлах — мал нь үхэж, үрэгдэж дуусах

  • хот нь цайх — айл өрх ядуурч мал сүрэг юу ч үгүй болох

  • үрийн хот — үр тогтох хэвтэш

  • хот өвдөх — ходоод өвдөх

Хэлц үг

  • хот нь харлах — мал нь үхэж, үрэгдэж дуусах

    Зун намар нь ган гачигт нэрвэгдэж, отор нүүдэл хийгээд ч олигтой тарга тэвээрэг аваагүй мал нь өвөл хавартаа шуурга, зуданд олноороо үхэж хот нь харлана.

  • хотонд орсон чоно мэт — хайрлах сэтгэлгүй

    Бид гэнэт олсон асар их баялгаа хотонд орсон чоно мэт урагш ачуулж байгаа гэнэ. Эрдэнэтийн зэсийн баяжмал, төмрийн хүдэр, цайр...

  • хотын боов — хот газрын хүнсний бараа

    Хотоос ирсэн гийчин талх авчрахад хотын боов гэж сонирхоцгоон айл хотлоороо амтархан хүртэцгээдэг байсан цаг саяхан.

  • Өсөхөө больсон мал

  • Хот дотроо мөргөлдөх

  • Өөдлөхөө больсон айл

  • Гэр дотроо хэрэлдэх

  • Таван зоосгүй хүн

  • Хот орж хэрэггүй

  • Таван ерөөл мэдэхгүй хүн

  • Хуралд сууж хэрэггүй

  • Халуун зуураа эвээ хичээ

  • Хот зуураа малаа хичээ

  • Хоногийн элчээс

  • Хот айл бэрхшээдэг

  • Хот байвал хонодог

  • Айл байвал өнждөг

  • Хот болбол дөрвөн их хайстай

  • Хурим болбол төрийн их ёстой

  • Хот дүүрэн бол

  • Хөхүүр дүүрэн

  • Хошуу харсан ноён хэцүү

  • Хот эргэсэн чоно хэцүү

  • Хөдөө гэхлээр хөмсөг

  • Хот гэхлээр магнай

  • Худаг ус ойрдоо дээр

  • Хот ураг холдоо сайн

  • Хуу тэмээний хөлс

  • Хот наймаа дээж

  • Хүүхэд нохойг өмөөрвөл

  • Хот усандаа багтахгүй

Зүйр цэцэн үг

  • Хотны хүйдэс цэвэрлэвэл баян явдаг

  • Замын чулуу арилгавал жаргалтай явдаг

Хоршоо үг

  • хот балгас — эртний төв суурин газар, барилга байшин

  • хот суурин — хүн ам олноороо суурьшсан, барилга байшин, үйлдвэр, худалдаа, засаг захиргааны байгууллага төвлөрсөн газар

  • хот тосгон — бага шиг суурин газар

  • хот ус — айл саахалт

  • хот хороо — хамтын хөдөлмөрөө нэгтгэн хэд хэдээрээ аж төрөх айл өрх болон тэдгээрийн үхэр малын хашаа хороо

  • хот саахалт — а.хэд хэдээр хамт буусан өрх айл; б.хот хороо

  • айл хот — а.гэр орон; б.хөрш, зэргэлдээ

  • хот хэвтэш — малын хэвтэр бууц

  • хот хэвтэр — малын хэвтэр бууц

  • хот цэнэг — дарь агуулах сав, дарь цэнэг

  • хормой хот — дээл хувцасны хормой

Товчилсон үг

  • АХБХ — Архитектур, Хот Байгуулалтын Хүрээлэн

  • БХБК — Барилга, Хот Байгуулалтын Комисс

  • БХБЯ — Барилга, Хот Байгуулалтын Яам

  • ЗТБХБЯ — Зам Тээвэр, Барилга, Хот Байгуулалтын Яам

  • НГХХБГ — Нийслэлийн Газрын Харилцаа, Хот Байгуулалтын Газар

  • ХБГХА — Хот Байгуулалт, Газрын Харилцааны Алба

  • ХБГХГ — Хот Байгуулалт, Газрын Харилцааны Газар

  • ХБТГ — Хот Байгуулалт, Төлөвлөлтийн Газар

  • ХТГ — Хот Тохижуулах Газар

  • ХТГЗБ — Хот Төлөвлөлт, Газар Зохион Байгуулалт

  • ХТГЗБА — Хот Төлөвлөлт, Газар Зохион Байгуулалтын Алба

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kotan, compare Mangghuer khudang (“enclosure, pen, stable”). A possible Wanderwort, see Proto-Uralic *kota for more.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.