Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хударга

нэр үг/xʊtrəɢ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠤᠳᠤᠷᠭ᠎ᠠ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    Эмээлийн хавтасны хойд талд Урангоотой хамт уяж, морь малын сүүл бөгсөнд тогтоох бэхэлгээ оосор
  2. 2.
    Тэрэгний ачааны жижиг эдэлгээний шар үхрийн биенд тэнцүүлдэг зээгэн дээс
  3. 3.
    шилжсэн утгаЯвсан хойгуур, ар бөгсөөр
IIнэр үг
  1. 1.
    Нумны заадасны хоёр этгээдийн ховил газар.

Англи утга

  • нэр үгcrupper (a leather strap looped under a horse's tail); breeching (a part of a harness strapped around a pack animal's rump); rump

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхударга
Харьяалахын тийн—
Заахын тийн—
Өгөх орших тийнхударгад
Гарахын тийн—
Үйлдэхийн тийн—
Хамтрахын тийнхударгатай
Чиглэхийн тийнхударга руу
Олон тоо—

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хударга суух — а.аралд хөллөсөн мал хударгандаа түшиглэн гэдэргээ хүчлэн суух; б.шилж. түрүүлэн явж байсан хүн, амьтан нуугдаж хоцроод ард нь орох; в.шилж. хүссэн, найдсан зүйлийг нь цагт нь бүтээж өгч чадахгүй болох

Хэлц үг

  • илжиг модон хударгандаа — сайн ч, муу ч дасал болсон

  • хударган гудас намнах — морины явдал дунд биеэ эргүүлж, ар талд буй ангаа агнах

  • ↑ илжиг модон хударгандаа

  • Хударга нь хул алт боловч

  • Хулгайч гэх нэр нь дарагдаагүй

Хоршоо үг

  • хазаар хударга — морины толгойд углах амгай, зуузай, жолоо, цулбуур бүхий хэрэгсэл ба эмээлийн хавтасны хойд талд уяж, морь малын сүүл бөгсөнд тогтоох бэхэлгээ оосор

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kudurga (“crupper”), from Proto-Turkic *kudruk (“tail”), see also Proto-Tungusic *xürgü (“tail”). Compare East Yugur ghudurgha, Turkish kuyruk, Old Turkic 𐰴𐰆𐰑𐰺𐰆𐰸 (qudruq), Evenki ирги (irgi), Ulch худю.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.