хулхи

нэр үг/xʊɮxʲ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠤᠯᠢᠬᠢ

Тайлбар

нэр үг

1.
Амьтны чихний хэнгэрэг
2.
Чихний дотор хуралдсан хаг мэт наалдаа юм, хулга
3.
шилжсэн утгаЧанар муу, хуурамч

Англи утга

нэр үгearwax; inner ear, eardrum; low quality, trash, counterfeit

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хулхи
Харьяалахын тийн	хулхины
Заахын тийн	хулхийг
Өгөх орших тийн	хулхид
Гарахын тийн	хулхинаас
Үйлдэхийн тийн	—
Хамтрахын тийн	хулхитай
Чиглэхийн тийн	хулхи руу
Олон тоо	хулхинууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хулхи нь цоорох — хэнгэрэг нь цоорох
хулхиар нь буудах — хэнгэргээр нь буудах
хулхи ухах — чихэн дотор хуралдсан хаг мэт наадааг ухаж гаргах
хулхи архи — хуурамчаар үйлдвэрлэсэн, чанар муу архи
хулхи бараа — тодорхой нэг үйлдвэрийн шошгыг ашиглаж, хуурамчаар үйлдвэрлэсэн чанар муутай бараа

Хэлц үг

хулхи нь буух — а.уруу царайлах; б.шилж. омог нь буурах, урам нь хугарах
хулхийг нь буулгах — хандыг нь дарж өгөх
Тэр дээрэлхүү, ёстой хулхийг нь буулгаад өгч дээ гэж Нацагмаа бодохоос нулимс нь гарах шиг болов (Л.Чойжилсүрэн, Яндангийн цуурай).
хулхин дээр цэцэг ургуулах — худал амлах, залилах
Нийгэмд хар шуурга дэгдээсэн талхны үнэ саяхны нэг нартай өдөр буух сураг дуулдсан хэдий ч хулхин дээр цэцэг ургуулах төдийхнөөр талаар өнгөрөв өө.

Үгийн гарал

Ultimately from Proto-Turkic *kulkak.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.