хээ

нэр үгаялга үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Бөс бараа, эдлэл хэрэглэл, засал чимэглэлийн зүйл дээр зурах, будах, сийлэх зэргээр зориуд гаргасан янз бүрийн чимэглэл
2.
Юмны цэвэр цэмцгэр, үзэсгэлэн төгс харагдах байдал
3.
Хэв

IIнэр үг

1.
Эрээ цээр, хамаа намаа, ёс намба

IIIаялга үг

1.
Үл тоомсорлох, даажигнан тохуурхахад хэлэх аялга
2.
Хачирхан гайхахад хэлэх аялга

IVаялга үг

1.
хээ хээ чимээ. (инээхэд гарах дуу чимээ).

Ойролцоо үг

төлөвлөгөө

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хээ
Харьяалахын тийн	хээний
Заахын тийн	хээг
Өгөх орших тийн	хээнд
Гарахын тийн	хээнээс
Үйлдэхийн тийн	хээгээр
Хамтрахын тийн	хээтэй
Чиглэхийн тийн	хээ рүү
Олон тоо	хээнүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хээ гаргах — торго, бөс зэрэг эд бараанд ар угалз нэхэх, будах, цоолборлох, тових, хөөх зэргээр угалз, чимэг хийх
хээ тавьж оёх — юманд угалз, цэцгийн зүйл гаргаж оёх
хээ зураг — барилга байшин, эд хэрэглэлийн дээр гаргасан угалз хээтэй засал чимэглэлийн зураг
алхан хээ — хоёр алх зөрүүлэн тавьсан мэт дүрстэй монгол хээ
бадар хээ — бадар цэцэгтэй төстэй нэгэн зүйл хээ угалз
дугуй хээ — тойрог маягийн угалз
луу хээ — лууны дүрс гаргаж хийсэн угалз чимэг
навчин хээ — навч маягийн угалз
пүүсэн хээ — пүүсээр хийсэн угалз чимэг
торгоны хээ — торгоны элдэв угалз чимэг
усан хээ — усны урсгал маягийн хэлбэртэй хуар чимэг
үүлэн хээ — үүл маягийн хэлбэртэй хуар чимэг
цэцгэн хээ — цэцэг шиг янзтай хуар чимэг
хээ гуа нь тохирсон эд — янз төрх нь таарсан юм
хурууны хээ — хүний гарын өндөгний хэв дардас, таних тэмдэг
хээгээ алдах — эрээ цээргүй аашлах, хамаа намаагүй болох
хээгээ барах — а.элэгдэж хуучрах; б.хээгээ алдах, эрээгээ алдах
–Хээ бас яриа

Хоршоо үг

хээ угалз — эдлэл хэрэглэл дээр гоёлон урласан чимэглэл
хээ хуар — угалз хээ, цэцэг
хээ саа — алт мөнгөн утсаар тавьсан хээ угалз
хээ гуа — а.хээнцэр цэмцгэр зан авир; б.үзэсгэлэнт хувь

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.