хялгас

нэр үг/ˈxʲaɮʁas/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠢᠯᠭᠠᠰᠤ

Тайлбар

нэр үг

1.
Адууны дэл сүүл, үхрийн савга, тэмээний зогдор, ямааны хялгас зэргийн бүдүүн ширхэгтэй хатуу үс
2.
Мөнхүү хялгасаар хийсэн эд юм

Англи утга

нэр үгhair (of a horse, of a tail)

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хялгас
Харьяалахын тийн	хялгасны
Заахын тийн	хялгасыг
Өгөх орших тийн	хялгасанд
Гарахын тийн	хялгаснаас
Үйлдэхийн тийн	хялгасаар
Хамтрахын тийн	хялгастай
Чиглэхийн тийн	хялгас руу
Олон тоо	хялгаснууд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

адууны хялгас — адууны дэл сүүлний бүдүүн ширүүн ширхэгтэй үс
хялгасан судас — биезүй. - амьтан, хүний эд эрхтэнд тархсан хамгийн нарийн судас
хялгасан хоолой — тун бага давчуу хоолой
хялгасан хорхой — амьт. - усанд амьдардаг 0.5-2 миллиметр. бүдүүн, хэдэн сантиметрээс 1.5 метр урт, авгалдай нь шавж хавч хэлбэртэнд шимэгчилж бойждог, манай орны гол нуурт өргөн тархмал, хялгас шиг хэлбэртэй, хүрэн бор өнгөтэй хорхой, төрөл зүйл нэн олон
хялгасан хуур — хөгжим. - хялгасаар хийсэн хуур хөгжим
хялгасан шүүр — хялгасыг модонд хадаж хийсэн шүүр
хялгасан цагаан хорхой амьт — анагаах. - хялгасны тасархай адил нарийн цагаан биетэй, нэгэн зүйл шимүүр хорхой

Хэлц үг

хялгасан амь — а.үхэх шахсан, дутуу голтой амь; б.доромж. өчүүхэн амь нас
хялгасан дээгүүр гүйлгэх — хүнийг зовоон тарчлаах

Зүйр цэцэн үг

Хялгасан дээс уяанд бөх
Хянуур хүн ажилд сайн

Хоршоо үг

үс хялгас — а.малын ноос; б.хүний үсийг муушаасан нь; в.шилж. өчүүхэн төдий, огтхон ч, юман чинээ

Үгийн гарал

From Middle Mongol ᠻᠢᠯᠭᠠᠰᠤᠨ (kilɣasun), from Proto-Mongolic *kilgasun (“hair (of the tail)”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.