Үндсэн хэсэг рүү шилжих

хяргах

үйл үгнэр үг/xʲarɢəx/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠢᠷᠭᠠᠬᠤ

Тайлбар

үйл үг
  1. 1.
    Хүн, малын үс ноос зэргийг хайчилж тайрах, хирвэх
  2. 2.
    Өвс ногоо зэргийг огтлож хаях
  3. 3.
    шилжсэн утгаАлах.

Ойролцоо үг

Англи утга

  • үйл үгto cut (hair); to shear (wool); to clip (vegetation)

Үйл үгийн хувирал

Үйлдэх нэр (-х)хяргах
Одоо ирээдүй цаг (-на)хяргана
Өнгөрсөн цаг (-лаа)хяргалаа
Өнгөрсөн цаг (-в)хяргав
Өнгөрсөн цаг (-жээ)хяргажээ
Үйлдсэн нэр (-сан)хяргасан
Хэвшсэн нэр (-даг)хяргадаг
Холбох нөхцөл (-ж)хяргаж
Урьдчилах нөхцөл (-аад)хяргаад
Болзох нөхцөл (-вал)хяргавал
Хүсэх (-маар)хяргамаар
Захирах (-аарай)хяргаарай
Үгүйсгэх (-хгүй)хяргахгүй

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • адууны дэл хяргах — адууны дэлийг хайчаар тайрах

  • хонь хяргах — хонины ноосыг хайчилж авах, тайрах

  • бургас цавчих — бургасыг сэлмээр тас огтлох

Хэлц үг

  • толгой хяргах шахах — учир зүггүй аашилж загнах

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *kïrga-, from Proto-Turkic *kïrk-. Compare Dongxiang ghigva, Turkish kırkmak.

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.