Үндсэн хэсэг рүү шилжих
keyboard.mn

хүдэр

нэр үгтэмдэг нэр/ˈxuter/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠦᠳᠡᠷᠢ

Тайлбар

Iнэр үг
  1. 1.
    амьтанБие бага, эвэргүй, дээд соёо нь урт, эрийнх нь хүйсний орчимд заарын булчирхайтай, дэлэнт туруутан, жижгэвтэр гөрөөс
IIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Хүч тэнхээ сайтай, бие бялдар чийрэг том
  2. 2.
    Дуу хоолойны бүдүүн баргил байдал
IIIтэмдэг нэр
  1. 1.
    Эд зүйлийн бат бэх, чанар эдэлгээ сайтай байдал
IVнэр үг
  1. 1.
    эрдэсҮйлдвэрлэлийн ач холбогдол бүхий аливаа эрдэс бодос гарган авах боломжтой байгалийн материал, ашигт малтмалын хольцтой чулуу

Ойролцоо үг

үнэт төмөрлөгэрдэс чулуу

Англи утга

  • нэр үгmusk deer
  • нэр үгore

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийнхүдэр
Харьяалахын тийнхүдрийн
Заахын тийнхүдрийг
Өгөх орших тийнхүдэрт
Гарахын тийнхүдрээс
Үйлдэхийн тийнхүдрээр
Хамтрахын тийнхүдэртэй
Чиглэхийн тийнхүдэр лүү
Олон тоохүдрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

  • хүдрийн заар — эр хүдрийн хүйсний дэргэд хуралдсан, арьсан дор байрласан тусгай булчирхайн ялгаруулдаг өвөрмөц үнэртэй бөөм

  • хүдэр шивүүрдэх — хүдэр агнахад урьж исгэрэх

  • зусаг хүдэр — амьт. - хоёр настай хүдэр

  • хүдэр бие — бадриун чийрэг том бие

  • хүдэр гар — баргил том гар

  • хүдэр царай — хөрслөг бор эрүүл царай

  • хүдэр цээж — ханхар өргөн цээж

  • хүдэр эр — бие бялдар сайтай, эрүүл чийрэг залуу

  • хүдэр дуу — баргил бүдүүн дуу

  • хүдэр сав — эдэлгээ сайтай сав суулга

  • хүдэр ширээ — бат бэх, чанартай ширээ

  • хүдрийн давхарга — хүдэр агуулсан чулуулгын үе давхарга

  • хүдрийн нөөц — ашиглахуйц нэгдэл бүхий бодос, бодосын хуримтлал

  • хүдрийн орд — газрын гадарга дээр болон хэвлийд байршилтай, төмөрлөг ашигт малтмалын хүдрийн бөөгнөрөл, хуримтлал

Хэлц үг

  • Хүдэр байвал заартай

  • Хөгшин байвал залуутай

  • Хүдэр бие нь үзэгдэхгүй ч

  • Хүчит заар нь үнэртэх

  • Хүдэр гавшгайгаараа

  • Хүн чадлаараа

  • Хүдэр их арсланг

  • Хүч нэгтэй шоргоолж барина

  • Хүлэг морь (эрийн) хүний нөхөр

  • Хүдэр нум зоригийн нөхөр

  • Хүн нэртэй

  • Хүдэр замтай

  • Хүн явмаажин зам гардаг

  • Хүдэр хайлмаажин болд болдог

  • Хүрэн морины хүч сайн

  • Хүдэр чөдрийн мэх сайн

Хоршоо үг

  • хүдэр бүдүүн — бие том бөгөөд бяр ихтэй чийрэг

  • хүдэр чийрэг — бие бялдар сайтай, эрүүл чийрэг

Үгийн гарал

Cognate with Buryat хүдэри (xüderi), Kalmyk күдр (küdr).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

The Mongolian WordNet (MonWN) — © The Mongolian WordNet authors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.