хүйс

нэр үгүйл үгтэмдэг нэр

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠦᠢᠰᠦ

Тайлбар

Iнэр үг

1.
Хэвлийн өмнө тал хүйн угнаас үлдэж хоцорсон сорви; хүний хүйс хонхор, бусад амьтны хүйс тэгш, бяцхан товгор байдаг; хүй I, хүйлс

IIнэр үг

1.
Хүн, амьтны эр эмийн ялгаа
2.
хэл шинжлэлЖинхэнэ нэрийн хэл зүйн ай

IIIүйл үг

1.
Цэцэг, үр жимс зэргийн шилбэ тогтсон газрын тус байх төв гол
2.
шилжсэн утгаЗарим юмны гол төвийг эзэлсэн зүйл

нэр үг

1.
амьтны эхээс төрөхдөө ихэстэй холбоотой гардаг судал хүй

Ойролцоо үг

хүй арьс өнгө

Англи утга

нэр үгgender; sex; navel, belly button

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хүйс
Харьяалахын тийн	хүйсийн
Заахын тийн	хүйсийг
Өгөх орших тийн	хүйсэнд
Гарахын тийн	хүйсээс
Үйлдэхийн тийн	хүйсээр
Хамтрахын тийн	хүйстэй
Чиглэхийн тийн	хүйс рүү
Олон тоо	хүйсүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хүйс татах — төрөл саднаа бодож дотночлон үзэх
хүйсний цөнхрөг — хүний хүйсний нүх
эр хүйс — эр хүн, амьтан
эм хүйс — эм хүн, амьтан
хүйс аав — хүйс ээжийн эрэгтэй
хүйс ээж — төрөх цагт нь хүйсийг нь огтлон тосч авсан ээж, газар ээж
хэл зүйн хүйс — хэлзүйн талаар үгсийн эр эмийг ангилах ангилал
үрийн хүйс — үрийн гол хэсэг
цэцгийн хүйс — цэцгийн гол дахь дүгрэг хэсэг
хүйс газар — байрлал болон чухал хэрэгцээний хувьд нэг юмны гол төв болж байх хэсэг
далайн хүйс — далайн гол хэсэг
дэлхийн хүйс — дэлхийн төв хэсэг
тогооны хүйс — тогооны гол төв

Хэлц үг

хүйс тэмтрэх — хүнийг, өрх гэр, үндэс угсаагаар нь бүрмөсөн үгүй хийх, устгах

Хоршоо үг

хүй хүйс — хүн амьтны гэдэсний гол төв

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.