хүрэл

нэр үг/ˈxurəɮ/

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

ᠬᠦᠷᠡᠯ

Тайлбар

нэр үг

1.
Гуулинд, цагаан тугалга хольж найруулан хийсэн, хүрэн өнгөтэй, хиймэл төмөрлөг

Англи утга

нэр үгbronze

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хүрэл
Харьяалахын тийн	хүрлийн
Заахын тийн	хүрлийг
Өгөх орших тийн	хүрэлд
Гарахын тийн	хүрлээс
Үйлдэхийн тийн	хүрлээр
Хамтрахын тийн	хүрэлтэй
Чиглэхийн тийн	хүрэл лүү
Олон тоо	хүрлүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хүрэл багаж — төмөр багаж буй болохоос өмнө хэрэглэж байсан зэс болон цагаан тугалгын хайлшаар хийсэн багаж, зэвсэг
хүрэл зэвсгийн үе — түүх. - эртний судлалын нэгэн үе бөгөөд энэ үед хөдөлмөрийн багаж зэвсэг, чимэглэл зэрэг зүйлийг хүрлээр хийж байжээ
хүрэл дандуу — хөгжим. - пял, ялтгар таваг мэт бяцхан харангыг, дохигор бэрээ, нарийн моголцог модонд өлгөж цохих нэгэн зүйл цохивор хөгжмийн зэмсэг
хүрэл өнгө — хүрэл төмөр шиг хүрэн бор өнгө
хүрэл хөөрөг — хөгжим. - гуулийг далбийлгалгүй дэлдэх, хүрлээр цутгаж хийх том цар гадар мэт нэгэн зүйл цохивор хөгжмийн зэмсэг, харанга
хүрэл хонх — хүрлээр хийсэн хонх
хүрэл хувин — хүрлээр хийсэн хувин
хүрэл хэнгэрэг — хөгжим. - гол дундаа товруу мэт түгдгэр цулдан бүхий хүрэл хөөргийн нэр
хүрэл царай — хүрэн бор өнгөтэй хөрслөг царай

Хэлц үг

хүрэл зүрхтэй — өр өвдөхийг мэдэхгүй хатуу сэтгэлтэй
Хүн шиг байвал хүн шиг
Хүрэл шиг байвал царил шиг
Гурил шиг байвал шар тос шиг
Хүрэл галыг даана
Хүн зовлонг даана
Хүрэл хэдий хатуу боловч
Хөөргийн галд уярдаг
Хүрэн гал дээр улайдаг

Зүйр цэцэн үг

Хүрэл хэдий хатуу боловч хүрэн гал дээр улайдаг

Үгийн гарал

From Proto-Mongolic *küril (“bronze”).

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.