хүүр

нэр үг

Зөв бичгийн дүрмийн толинд бүртгэлтэй

Тайлбар

нэр үг

1.
Хүний үхдэл, шарил
2.
Үхэгсдийг оршуулсан булш, бунхан
3.
доромжХүний бие

Тийн ялгал

Нэрлэхийн тийн	хүүр
Харьяалахын тийн	хүүрийн
Заахын тийн	хүүрийг
Өгөх орших тийн	хүүрт
Гарахын тийн	хүүрээс
Үйлдэхийн тийн	хүүрээр
Хамтрахын тийн	хүүртэй
Чиглэхийн тийн	хүүр лүү
Олон тоо	хүүрүүд

Дүрмээр үүсгэж, зөв бичгийн дүрмийн толиор шалгасан. Толинд олдоогүй хэлбэрийг «—» гэж үлдээсэн.

Нийлмэл үг

хүүр барих — нас барсан хүнийг хувцаслах, авслах, хөдөөлүүлэх ажилд гар биеэр оролцох
хүүр гаргах — хүүрийг оршуулахаар гэрээс авч явах, хөдөөлүүлэх
хүүр нясгах — а.үхэгсдийн хүүрийг хайлуулах; б.хүүр барих
хүүр оршуулах — хүний хүүрийг булшлах, бунхлах, гээх, хаях мэтээр тавих
хүүр хайлах — хүүр шатаах, чандар болгох
хүүр хөндөх — а.хүүрийг оршуулахын өмнө гар хүрэх ёслол; б.нэгэнт оршуулсан булшийг уудлах бусниулах буюу шилжүүлэх
хүүр шатаах — үхсэн хүний цогцсыг занданшуулах
хүний хүүр — үхсэн хүний цогцос
хүүрийн булш — үхдэл оршуулах нүх, түүн дээр бий шороо, дурсгал хөшөө зэрэг юм
хүүрийн газар — хүүр оршуулах тусгай газар
хүүрийн оршил — хүүр оршуулсан газар
хүүрийн тавиур — үхдлийн авсны тавиур

Хэлц үг

хүүрээ даахгүй амьтан яриа — явж чадахгүй болсон хүн амьтан
Ханзан дээр баах хүүхэдгүй бол
Хүүр дээр шороо нэмэх хүнгүй
Ханцуй дээр шээх хүүхэдгүй бол

Зүйр цэцэн үг

Хүүрээн булахгүй бол хөндүүлэхийн тэмдэг
Хүй элгэн эвлэхгүй бол хөсөр унахын тэмдэг

Хоршоо үг

хүүр үхдэл — үхсэн хүн, амьтан
хүүр чандар — нас нөгчсөн хүний цогцос болон түүнийг шатаан үнс болгосон нь
хүүр яс — үхсэн хүн түүний яс
хүүр булш — үхэгсдийг оршуулсан газар
хүүр бунхан — нас барагсдын шарил чандрыг агуулсан орон барилга
хүүр онгод — үхэгсдийг оршуулсан булш, бунхан

Илүү дэлгэрэнгүй тайлбарыг Монгол хэлний их тайлбар толь (mongoltoli.mn)-оос харна уу.

Өгөгдлийн эх сурвалж

Викитоль — Mongolian Wiktionary — © Mongolian Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: Mongolian Wiktionary contributors.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: 2026-09-01-ний өгөгдлийн сангаас хуудас бүрийн «Монголоор» хэсгийг авч, вики тэмдэглэгээг арилгаж, товчилсон тэмдэглэгээг дэлгэсэн (шилж → шилжсэн утга). Тайлбар, нийлмэл үг, хэлц, зүйр үг, хоршоо үг, эсрэг үг, товчилсон үгийг толгой үг бүрийн дор цэгцэлсэн. Тайлбарын агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Зохиогчид: Altangerel Chagnaa, Amarsanaa Ganbold, Khuyagbaatar Batsuren, Oyundari Nyamdavaa, Zoljargal Munkhjargal, Erdenebileg Batbaatar.

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Эх өгөгдлийг хайлтад тохируулан дахин бүтэцчилсэн — утга бүрийг synset-ээр нь цэгцэлж, ойролцоо үгсийг эрэмбэлж, үсгээр хуваасан. Үг, тайлбар, жишээний агуулгыг өөрчлөөгүй.

Эшлэл: Batsuren, K., Ganbold, A., Chagnaa, A., Giunchiglia, F. Building The Mongolian WordNet. Proceedings of the 10th Global WordNet Conference (GWC), p. 238, 2019.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

English Wiktionary — Mongolian entries (Kaikki.org) — © English Wiktionary contributors. CC BY-SA 4.0 лицензээр тараагдсан.

Зохиогчид: English Wiktionary contributors, Tatu Ylonen (wiktextract).

Бидний хийсэн өөрчлөлт: Англи утгыг (зөвхөн хувилал заасан утгуудыг хасаж, давхардлыг арилгаж), дуудлагын IPA, монгол бичгийн хэлбэр, үгийн гарал, нэрийн тийн ялгалын хүснэгтийг авсан. Орчуулж, дахин бичээгүй.

Эшлэл: Tatu Ylonen. Wiktextract: Wiktionary as Machine-Readable Structured Data. Proceedings of LREC 2022, pp. 1317–1325.

Эх өгөгдөл нь ямар нэгэн баталгаагүйгээр, байгаа байдлаараа нийлүүлэгдсэн (лицензийн 5-р зүйл).

Тийн ялгал, хувирлын хүснэгт: дүрмээр үүсгэсэн хэлбэр бүрийг Б. Батмөнхийн mn_MN зөв бичгийн толь-оор (Ц. Дамдинсүрэн нарын «Монгол үсгийн дүрмийн толь»-д үндэслэсэн, LPPL 1.3) шалгаж, зөвхөн толинд байгаа хэлбэрийг харуулна.

Энэ хуудасны өгөгдөл: дээрх эх сурвалжаас үүсгэсэн тул мөн адил CC BY-SA 4.0 лицензтэй, нэмэлт хязгаарлалтгүйгээр нээлттэй байна. Боловсруулсан өгөгдлийг /data/dict/ хаягаас чөлөөтэй татаж авч болно.